Onversneden

Muziekliefhebber of dinosaurus?

De cd mag binnenkort 33 kaarsjes uitblazen. Dat zijn er evenveel als Jezus, net voordat hij genadeloos aan het kruis werd genageld. Staat ons geliefde medium op die gezegende leeftijd hetzelfde lot te wachten en gaat het roemloos ten onder? Of wordt het ook Pasen in muziekland en verrijst de cd als een cultfenomeen met een mythische status? Zo is het ook gegaan met de vinylplaat, dus waarom zou dat dan niet kunnen met de cd? Maar Pasen is al even voorbij en elk jaar neemt het aantal verkochte cd’s gestaag af. De onafhankelijke muziekwinkel lijkt uit te sterven en te worden opgepeuzeld door megaketens als Mediamarkt.

Als leraar Nederlands vroeg ik eens aan mijn laatstejaars welke cd’s ze onlangs nog gekocht hadden. Ze staarden me allemaal aan met een geschrokken blik en verklaarden me gek. Alsof ik een soort dinosaurus was die de grote vernieuwing had gemist, maar toch op de een of andere manier erin geslaagd was te overleven. Neen, zij kochten hun muziek via Spotify of iTunes. Zelfs de leerling die het meest bevlogen sprak over ‘die goeie muziek van vroeger’ had zich al laten verleiden tot online downloads. Een trend waaraan artiesten ook steeds meer deelnemen, na jaren moord en brand geschreeuwd te hebben. U2 lanceert een nieuwe cd met de hulp van Apple en Jay Z heeft 50 miljoen euro veil om z’n eigen muziekstreamingdienst te beheren.

De cultuurschok en de daaropvolgende discussie die zich in dat muffe klaslokaal afspeelde, verplichtten me om die nieuwe manier van muziekbeleving met een onbevooroordeelde blik te bekijken. Uiteindelijk hebben we het voorrecht om te leven in een tijd waarin een schat aan muziek beschikbaar is. Met enkele simpele klikken kunnen artiesten een ongeziene massa bereiken. Goedkoper en eclectischer dus voor producent en consument (iets waarin mijn leerlingen erg geïnteresseerd waren). Verschillende stijlen en artiesten liggen als proevertjes op een schaal, en de luisteraar kan zijn persoonlijke lijst samenstellen zonder daarvoor telkens de volledige cd te moeten kopen.

Toch konden mijn leerlingen me niet overtuigen en zorgt die nieuwe evolutie voor een dubbel gevoel. Als liefhebber van kunst en cultuur in het algemeen kan ik me er niet van ontdoen dat we iets unieks in de vuilbak aan het keilen zijn. Een cd, en vooral het bijhorende hoesje en boekje, slaagt erin het beeldende, tekstuele en muzikale samen te brengen. Een combinatie die essentieel is om de stijl en de boodschap van de artiest zo goed mogelijk over te brengen. Pink Floyds 'Dark Side of the Moon' klinkt al heel wat minder psychedelisch zonder de futuristische hoes en de foto van The Beatles die de straat overteken had de tand des tijds nooit overleefd als hij niet op de hoes van 'Abby Road' had geprijkt. Het kan zelfs nog beter: voor 'The Forgotten Arm' schreef Aimee Mann een heel verhaal bij elkaar, compleet met tekeningen en al. Een cd om te koesteren en jaren later opnieuw boven te halen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de muziek zelf.

Zoals de jeugd terecht zei: alles verdwijnt. Cassettes, 8-tracks, zelfs gesneden brood zal ooit als verouderd en traditioneel worden beschouwd. En begrijp me niet verkeerd: vernieuwing is goed en tradities zijn er om verbroken te worden. Dat heeft de muziek ook net tot ongekende hoogtes gebracht, waarvan we nu nog steeds de vruchten plukken. Ontdek die muziek ook op alle mogelijke manieren, of het nu online is of in een muziekwinkel. Maar als je echt fan bent van een artiest, koop dan de cd. Al is het maar om die discman nog eens vanonder het stof halen. Mijn leerlingen haalden hun schouders op, maar toch hoopte ik dat ik enkelen had overtuigd. Had ik hen ook moeten zeggen dat dat ding nog op batterijen werkt?