Niet te missen op Grafixx 2016

Grafixx en de legende

Eind november: Grafixx-tijd. Villanella en Huis Haas stellen de vijfde editie voor van het teken-, illustratie-, strip- en zinefestival Grafixx. Wij bekeken het programma en stelden vast dat het goed wordt. Heel goed.

In de line-up van het festival valt ons immers iets op. Nee, niet iets – iemand. Eén naam staart ons aan, maakt ons licht euforisch. Ze belooft een man, dé man.

Eén naam... In een zee van expo's, lezingen, performances, films, workshops en Zine Fest, lijkt dat weinig, en daarom teleurstellend. Maar niets is minder waar. Zoals steeds geeft Grafixx je het kruim van de nationale en internationale grafische underground. Doch, na vier voorgaande en uitermate boeiende edities, is dat niet meer dan normaal.

Grafixx heeft ons de afgelopen jaren nu eenmaal verwend. Wie vorig jaar twintig cadeaus kreeg, verwacht er nu niet minder... Dat wij, verwende nesten als we zijn, toch tintelen van anticipatie, bewijst dat ze bij Grafixx weten wat ze doen. Ze kijken, zien en luisteren, en beloven je meer dan ooit de top.

Zijnde, niemand minder dan José Muñoz.

De geachte en geëerde heer Muñoz komt spreken op zaterdag 26 november om 13u30. Wees erbij, want José Muñoz is legendarisch. Hoewel we hem nooit zagen – zelfs geen foto – zien we hem als de getekende variant van Charles Bukowksi en/of William S. Burroughs. De schenenschoppende, no-nonsense poëtisch-anarchist. Een man die weet hoe de schaduw ruikt. Die begrijpt dat het leven in zwart en wit wordt uitgedrukt, niet om de tegenstelling ervan, maar omdat in het zwart de waarheid zit. Zijn bekendste stripreeks is de gitzwarte noir-detective 'Alack Sinner'. Onze favoriet is 'Joe's Bar'. Of hoe Muñoz de chaos van een allesverzwelgende stad vastlegt in één café.

Cover en prent van op de achterflap van de eerste Franse editie van 'Le bar a Joe' (tek.Muñoz, scen Sampayo) , uit 1981

Bon – we kunnen bezig blijven over onze onmetelijke fascinatie voor José Muñoz. Maar daar is hier plaats noch tijd voor. De kans bestaat dat de man helemaal niet is zoals we denken. Dat hij een net heertje is, die gelooft in orde, netheid en het op tijd betalen van de belastingen. Maar ergens betwijfelen we het. We zullen zien.

Vast staat dat Muñoz zijn plaats verdient op Grafixx. Wie goed oplette, zag hoe we het woord underground gebruikten om dit festival te omschrijven. En het is daar, in het duistere en half-verborgene, dat Muñoz, zijn verhalen maar ook Grafixx bewegen.

Ok, de ondergrond van de Argentijn is donker en vuil. Dit festival is dat niet. Laten we niet vergeten dat onze held slechts een uurtje tijd krijgt, en dat in een volledig weekend. Andere, jongere tekenaars krijgen ook het woord, en deze zijn, euh, properder. Zoals Nigel Peake, die op zondag komt spreken. Peake, architect van opleiding, is clean. Of nee: hij is abstract. Onderzoekt hoe vorm en realiteit elkaar ontdekken – verkent het evenwicht. Niet echt Muñoz, maar niettemin uitdagend en allesbehalve mainstream.

Cover en pagina uit 'Cycling Climbs'. Door Nigel Peake en Claire Beaumont.

Misschien zien we in Atak, een oud-punker uit de verdwenen DDR, de meeste gelijkenis met Muñoz. Ook hij is minder netjes, schopt tegen de visuele gangbare norm. Atak spreekt op zondag.

'White Trash Carnival' - een prent van Atak

Hoe dan ook, toch blijft Muñoz het buitenbeetje. Niet in het minst omdat hij eerst en vooral stripmaker is. Muñoz handelt in verhalen, dat is wat hij doet. In vergelijking met de Finse Jenni Rope is dat niets. Rope zal in haar heilige veelvuldigheid aanwezig zijn op Grafixx – of, anders gezegd: Rope is overal. Op zondag komt ze spreken, gedurende het hele weekend kan je haar werk zien op een van de vele expo's, alsook haar korte animatiefilms, tijdens één van de drie filmprojecties die Grafixx je presenteert. En, op het Zine Fest kan je haar tekeningen en ander werk kopen. Tegenwoordig zou ze zich toeleggen op de vergeten kunst van het flip-book: van die boekjes die film worden wanneer je de pagina's snel doet bewegen. Het moet al vreemd lopen als we niet met minstens één daarvan naar huis gaan.

'Wednesday' - een flip-book van Jenni Rope, uitgegeven door haar eigen uitgeverij Napa

Waar we Rope's naam niet zagen, is in de lijst van performances... Performance: een mooi woord om aan te duiden dat er 's avonds ook muziek is, vergezeld van beeld en tekening. Optredens dus – en ook hier zal het anders zijn dan je nu denkt. Wij kijken voornamelijk uit naar de aanstekelijk enthousiaste De Beren Gieren – opkomend, Belgisch en jazz. Zij komen hun ding doen, en worden daarin geholpen door The Things We Are – een Nederlander, tekenaar en nu dus ook muzikaal graficus. Een audiovisueel experiment.

Links de Beren Gieren, rechts Joost Stokhof aka The Things We Are

Trouwens - want zo hoor het - ook The Things We Are heeft een expo op Grafixx 2016.

Alles loopt door elkaar. Niemand doet nog één ding. Creativiteit komt in verschillende gedaantes – soms in één en dezelfde persoon, maar meestal doorheen een hele groep. We geven je hier maar enkele namen, maar het mag duidelijk zijn dat Grafixx teert op het collectief. Een gezamenlijk enthousiasme dat zich enkel in de som van de delen laat zien.

Serge Baekens Cover voor Zone 5300 #100, Een handgetekende 'tattoo' van  Shamisa Debroey en Wide Vercnockes cover voor Agenda Magazine. Deze drie tekenaars winnen deAuteurs-prijs 2016

Zo hebben we het volledig onterecht niet gehad over de begeesterende Japanse Atsuko Ishii, noch over het schandalig kleurrijke Nobrow, niet over DJ Het plaatje klopt – aka tekenaar Jan Van der Veken. We hebben ook geen aandacht besteed aan de twee prijzen die uitgereikt worden: één door deAuteurs, de andere door het festival zelf.

We zeggen ook niet dat we intens uitkijken naar de zines van het Sloveense Look Back And Laugh, enkel en alleen omdat we de naam van hun website hilarisch vinden.

We zwijgen en wachten af. Want Muñoz komt - en alles lijkt futiel in anticipatie van een legende.


tekening boven en naast artikel door Ward Zwart

Grafixx 2016:

vrijdag 25, zaterdag 26 en zondag 27 november 2016.
Het festival vind je in DE Studio, Maarschalk Gérardstraat 4, 2000 Antwerpen 
Het Zine Fest in Het Elzenveld – vlakbij en gratis!

www.grafixx.be

De onterecht niet besproken Atsuko Ichii, Nobrow (Cover van 'Nobrow 3: Topsy Turvy' door Atak) en Look Back and Laugh (prent van Jure Šajn)


'Alack Sinner', tekening door Jose Muñoz