Laat ons normaal doen

Over terreurdreiging en Anne Teresa De Keersmaeker

Vandaag, op 21 november 2015, werd het niveau van de terreurdreiging in het Brusselse Gewest verhoogd naar niveau 4. Die beslissing is genomen na een evaluatie van het antiterreurorgaan OCAD. Niveau 4 is het hoogst mogelijke niveau.

Die verhoging betekent een kaakslag voor het openbare leven in Brussel en, door sneeuwbaleffect, omstreken. Niet alleen werden metro- en premetrostations afgesloten, ook muziekconcerten, bioscoopvertoningen en voetbalwedstrijden werden afgelast. Alle lessen aan de VUB, campus Etterbeek, Jette en Kaai werden geschorst en tenslotte riep de overheid de Brusselse inwoners op om thuis te blijven.

Ikzelf zou deze avond de dansvoorstelling 'Verklärte Nacht' van Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas bijwonen in Cultuurcentrum Strombeek. De voorstelling werd afgelast. Niet dat er een terreurdreiging in Strombeek-Bever is, wel dat er 'een ongunstige sfeer hangt, zowel bij het publiek als de context.’

Ik wil de aanslagen in Parijs niet relativeren, noch de overheidsrespons op terreurdreiging ondermijnen. Ik wil ook geen alternatieve veiligheidsmaatregelen voorstellen. Ik bezit er de kennis niet voor om dat pleidooi te voeren.

Alle tegenargumenten aanvaard ik dan ook als volkomen legitiem, maar de keuze om die voorstelling af te gelasten gaat niet over welk geloof je hecht aan de terreurdreiging. Het gaat niet over hoe reëel de kans is op een aanslag, hoe groot de risico’s die je neemt. Het is geen keuze voor of tegen al dan niet noodzakelijke veiligheidsmaatregelen. ‘Er hangt een ongunstige sfeer', betekent zoveel als: mensen zijn bang. De keuze gaat over hoe wij in het leven staan, tegenover het leven staan.

Daarom heb ik een tegenvoorstel.

Laat die voorstelling doorgaan. Programmeer meteen na afloop een herneming. Laat ze daarna nog eens op straat spelen voor toevallige passanten, tot een kot in de nacht. Boek elke muzikant die je nog kan vinden voor een optreden in de foyer en haal beeldende kunstenaars in huis om de exporuimte integraal te beschilderen. Zet de deuren van elke concert- en theaterzaal open, laat iedereen gratis binnen en als de zalen vol zitten, plaats dan een voorstelling, van kleinkunst over popmuziek tot performance, op elke hoek van de straat, in elk park en elke bruine kroeg.

En laat ons en masse naar buiten komen. Zet de metro’s open, schakel elke bus in die De Lijn ter beschikking heeft alsof het even in heel België Rock Werchter is. Organiseer volksspelen en marathons, citytrips via NMBS, cantussen in Bozar, lichtshows bij de bakker, een voetbalwedstrijd in de Muntschouwburg. Hou een vernissage in het frituur wat mij betreft. Je kan het zo gek niet bedenken; zet elk kunst- en cultuurhuis in voor menselijke samenkomst en zet elke andere openbare ruimte in voor culturele activiteiten.

Een persoonlijke getuige van de aanslagen op 11 september 2001 verklaarde een week later met het gezin naar de bioscoop te gaan. Ze gingen 'Night at the museum' kijken. Tegen hun verwachtingen in troffen ze een volle zaal aan van uitbundig lachende New Yorkers. In die getuigenis zei de spreker: ‘we wilden ons gewoon normaal voelen, denk ik. Daarom gingen we allemaal naar de bioscoop.’

De bioscoop in dit voorbeeld fungeert niet enkel als reactie op shock. Het is ook een antwoord op angst. Als cultuur al één verheffende capaciteit heeft, is het wel zijn gemeenschapsvorming en normaliteitscreatie. Daarin is een voorstelling van Anne Teresa De Keersmaeker niet anders dan een wedstrijd Lokeren-Anderlecht, een bezoek aan McDonald's, een rit door de Brusselse Metro. We komen samen met onbekenden en samen doen we normale dingen.

Er is geen terreurdreiging in Strombeek-Bever, er is niets bijzonders aan de hand. Laat ons dan ook niet meegesleurd worden in een algehele hysterie. Laat varen die struisvogelmentaliteit, laat ons onze onverschrokkenheid en onze lebensraum. Laat ons niet toegeven aan een onveiligheidsgevoel en laten we daar vooral niet aan bijdragen. Laat ons datgene waarvan we weten dat het normaal is en laat ons die levensdrang volledig botvieren.

De grootste terreur is niet de onverwachte aanslag die onze veiligheid op losse schroeven zet. De grootste terreur is diegene die wij onszelf aandoen; de angst die ons hele openbare leven op losse schroeven zet.

'Those who would give up essential Liberty, to purchase a little temporary Safety, deserve neither Liberty nor Safety.' Dat zei Benjamin Franklin.

Laat ons samen komen. Laat ons de wereld proeven zoals wij ze kennen: veilig, vertrouwd, vol kleine geneugten en positieve hoop. Laat ons genieten van de vrijheid die aan ons is.