BIFFF, een kritische liefdesbrief

Hoe leg ik aan 'een leek' het concept van het BIFFF uit? Het is een Internationaal Festival waar enkel Fantastische Films gespeeld worden: sciencefiction, fantasy, horror en eventueel een thriller. Het speelt zich af in Brussel. Tot zover de naam.

Maar daarmee is mijn liefde ervoor niet verklaard, mijn absurde fascinatie en het feit dat mijn biologische klok niet op baby's maar op dit gebeuren gericht lijkt. Zoals ik laatst nog aan iemand probeerde uit te leggen: het gaat om 'de sfeer'. Een vaag en onbeduidend woord, daar ben ik mij terdege van bewust. Maar toch is het zo.

Het BIFFF is een plaats waar je jezelf kunt zijn, in al je sociale onaangepastheid, freaky- en geekyness. Het publiek houdt zich niet in, zelf niet als dat eigenlijk sociaal gewenst zou zijn. Daarmee wil ik niet zeggen dat een BIFFF-publiek geen manieren heeft. Er wordt respect getoond als respect terecht is. Maar bij een slechte film, wil je als 'aan de film geassocieerde' niet in de zaal zitten: er wordt geroepen, gezongen en luidkeels becommentarieerd. Iedereen doet mee. De eerste keer is het schrikken als je ongevaarlijk ogende buurman over een fraai stel longen blijkt te beschikken en begint te huilen als een wolf wanneer er een volle maan op het projectiescherm verschijnt. De tweede keer heb je door wat hem bezielt, en de derde keer doe je zelf luidkeels mee.

Sfeer, dus.

De verhuis van het ondertussen dertigjarige festival van de ietwat afgelegen Tour & Taxis-gebouwen naar de meer elitaire Bozar, werd dan ook fel bekritiseerd en gevreesd. Zou dat immers niet aan de ziel van het festival knagen? Zou de ruimdenkendheid, de vrijheid van de volledig transformeerbare Tour & Taxis-gebouwen, en vooral: 'de sfeer' dezelfde blijven? De melding dat het geliefde Vampierenbal – een soort Halloweenfuif, maar dan in april – een stap te ver was voor het Bozar-personeel maakte deze bedenkingen er niet minder op.

Paul Dujardin, artistiek leider van de Bozar, gaf in zijn persboodschap echter te kennen dat het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten toegankelijker wil worden voor zoveel mogelijk mensen, 'zonder te vervallen in populisme'. Wat hij daarmee precies bedoelde, weet ik ook niet. Maar het idee dat Brussel meer een filmstad en cultuurstad moet worden, vind ik geen slechte insteek. Het BIFFF biedt films en het Paleis voor Schone Kunsten erkent de getoonde films door de samenwerking als een vorm van kunst en cultuur. Nog steeds geen vuiltje aan de lucht.

Zolang er maar niet met mijn Vampierenbal wordt geknoeid ...

En laat dat laatste nu net een twijfelgeval zijn.

De filmprogrammatie is ondertussen bekend. Naast grote Hollywoodvehikels zoals 'Oblivion' met Tom Cruise en kindvriendelijke films zoals het Zweedse 'In the name of Sherlock Holmes', biedt het BIFFF als vanouds Aziatische horror waaronder het Maleisische 'Modus anomali' over een man die wakker wordt in een bos en tot het besef moet komen dat hij beter bewusteloos was gebleven, en ophefmakende horrorthrillers zoals de Ierse 'Citadel'.

Ook zijn er weer enkele grote regisseurs in het genre aanwezig, met op kop de Ier Neil Jordan, de man achter 'Interview with the vampire' en het Oscarwinnende 'The crying game', met zijn nieuwste vampierdrama 'Byzantium'. Die film mag het festival inluiden en is tevens de reden van de focus op enkele Ierse klassiekers en op Jordans hele oeuvre. Hierin is de samenwerking met Bozar een groot pluspunt. De Bozargebouwen zijn immers eveneens de thuis van Cinematek, het Koninklijk Belgisch filmarchief dat een van de belangrijkste filmcollecties van de wereld poogt te zijn. Die samenwerking is bovendien gerelateerd aan de focus op enkele retrospectieves zoals die rond 'Classic monsters' waaronder 'Frankenstein' uit 1931 of 'The mummy' uit 1932, beide films die al lang op mijn 'must see want ik ben nogal curieus aangelegd'-lijstje staan.

Tot slot zal er ook een Zombifff-dag doorgaan, waarbij een optocht van als zombie verklede sympathiekelingen kleine, Brusselse kindjes de stuipen op het lijf zal jagen. Er is een masterclass voor filmstudenten geleid door onder anderen Neil Jordan, een Japanimation Day gewijd aan Cosplay en Japanse films, en een Belgian Film Day.

So far, so good, dus. Alleen is van het Vampierenbal nog steeds niets geweten. Op zich kan ik wel zonder deze anachronistische verkleedfuif. Een fuif is immers maar dat: een fuif. En verkleden kan ik nog steeds met Halloween, op verjaardagen, 'casual fridaysa' en 'ga eens verkleed naar het werk'-dagen (hoewel die laatsten mogelijk enkel in mijn verbeelding bestaan). Maar het gaat om een traditie! Dit hoorde bij het BIFFF! Hoe kan ik mijn vrienden nu spammen met uitnodigingen en met volle enthousisme mijn outfit voorbereiden?

De officiële persboodschap luidde: 'Spanning...' – I kid you not. Ik ben dan wel een BIFFF-liefhebber, maar dit soort spanning vind ik twee weken voor de openingsfilm niet meer zo leuk. Er zou gezocht worden naar een locatie nadat de Bozar geen zaal ter beschikking kon stellen. Er zouden onderhandelingen lopen met de Kelders van Kuregem in Anderlecht en met de Beurs in het centrum van Brussel. Maar persoonlijk vind ik het lange wachten geen goed teken. Van uitstel komt immers afstel, en het wegvallen van het Vampierenbal zou wat mij betreft geen goede nieuwe traditie zijn.