Tinariwen, De Casino Sint-Niklaas

Geen los zand

Tinariwen werd begin jaren 80 opgericht in een Libanees trainingskamp. De leden zijn immers allen Toeareg, en het grote deel van hen was actief in de vrijheidsstrijd voor dat nomadenvolk. Sedert een paar decennia houden ze zich enkel nog bezig met schieten met noten en woorden. Nomaden zijn het nog altijd, want momenteel zijn het vooral fluitende kogels die muziek maken op hun thuisgrond. Ze trekken gewapend met instrumenten de wereld rond en nemen evengoed een plaat op in Marokko als in Amerika. Een evolutie waar wij enkel blij om kunnen zijn, anders was ons veel muziek ontnomen. Goede concerten ook.

In het voorjaar verkochten ze nog de AB uit en gisteren lieten ze De Casino in Sint-Niklaas even sterk zinderen. Wat een heerlijke zaal trouwens.

Hun set begon aftastend, de contouren van hun groove werden voorzichtig uitgerold via ‘Kel Tamashek’. Akoestische gitaar, droge bas, voorzichtige percussie en hun eigen Bez die alvast de juiste dansmoves demonstreert. Tinariwen zingt hoofdzakelijk in het Tamasheq, de taal van de Toeareg. Ze doen dat in een heerlijke samenzang of in een call and response, en dat in de meeste van de songs. Je mag dan al geen jota Tamasheq begrijpen, de door het zand gekraakte stemmen en de doordringbaarheid van de gitaren laten je heel goed voelen waar het om draait: melancholie naast hoop, pijn naast uitbundigheid. ‘Saudade’ noemen de Portugezen dat. Touareg spreken van 'assouf'. Na een zestal songs die doordrenkt zijn van deze 'assouf' worden de intensiteit, de groove én de temperatuur opgeschroefd. ‘Cler Achel’ bevat al licht opzwepende percussie, diepe drone-blues klanken en een structuur die zichzelf en de zaal traag maar gestaag opwindt. In een bij wijlen zelfs psychedelische groove.

Instrumenten worden gewisseld, en zanger Ibrahim Ag Alhabib, soms als de frontman bestempeld, verdwijnt af en toe even en is de gemoedelijkheid in persoon. Bij Tinariwen is er geen plaats voor ego’s of uitgeholde show. Hier primeert maar een ding: de muziek.

Ook verwachtingspatronen zijn voor de band een lege huls. As je denkt dat ze de zaal roesmatig gek willen maken door de extase op te krikken en de groove luider en sneller te laten tollen, lassen ze weer een paar kalmere nummers in. Tinariwen trekt zich geen hol aan van verwachtingspatronen of ongeschreven muzikale conventies. Daarom houden wij van hen.

Toch laten ze tijdens hun dik anderhalf uur durend concert nog trance-opwekkende weidsheid verstrengelen met funky blues, wat op de heupen én het hoofd werkt. Traditie en ruige gitaren in een dans die oeroud en tegelijkertijd modern klinkt. Essentie in woord, daad en muziek.

"Hey, ça va?", was een vraag die zanger/gitarist Abdallah Ag Alhousseyni (wees gerust, wij hebben die naam gegoogeld) dikwijls eens publiekelijk stelde. Na telkens een brok authentieke schoonheid en passie kan een mens daar enkel ‘oui’ op antwoorden.

Tinariwen heeft met zijn muziek en concerten al veel meer gedaan voor de cultuur en de vrijheid van de Touareg dan de machinegeweren waar ze zich ooit mee lieten fotograferen. Al zijn we evengoed onderuit gehaald. Met een brede glimlach weliswaar.