Robert Schumann, 'Szenen aus Goethes Faust'

Faust zonder fouten?

Slechts een paar werken uit Schumanns erfenis worden tot op de dag van vandaag stiefmoederlijk behandeld. ‘Szenen aus Goethes Faust’ is daar een van. Opgezet als een bijna twee uur durend oratorium in drie bedrijven is het een van Schumanns meest ambitieuze werken, waar hij verschillende jaren aan schaafde. Gecomponeerd van achter naar voor, zit de sleutel van het werk in de religieuze ontlading van het slotdeel; vergelijkbaar met het culminatiepunt van Mahlers achtste symfonie. Schumann belicht in de finale niet meer het anekdotische of moraliserende, wel maakt hij er een parabel van over de menselijke conditie. Het bezinksel dat zich aan het slot vormt, in de gedaante van het ‘Chorus Mysticus’, behoort tot een van de meest hartroerende bladzijden uit de romantiek. Een bezadigde vorm van troost kristalliseert er uit. Welk luisteraar weet er zich niet door opgetild?

Dat de partituur op heden niet de bekendheid geniet van pakweg Schumanns symfonieën, heeft onder meer te maken met de ontstaansgeschiedenis, die in verschillende etappes verliep. Nog belangrijker is de omvang van de bezetting: behalve orkest en koor vergt een uitvoering een uit de kluiten gewassen protagonist, naast begaafde solisten en een kinderkoor. De abstractie van ‘Faust II’, die Schumann meenam naar zijn partituur, doet een deel van het publiek trouwens steevast afhaken. Waar de componist oorspronkelijk de nadruk legt bij de plot en de handeling, verschuift de pathetiek zich naar binnen, tot enkel de bewegingen van het gemoed over blijven.

Daniel Harding is een van de weinige relatief jonge dirigenten die deze bundel fabelachtige scènes op de agenda durft plaatsen. Dat hij de eminente bariton Christian Gerhaher zo ver kreeg om na een onovertroffen samenwerking met Nikolaus Harnoncourt een vijftal jaar terug wederom op de kar te springen, pleit voor zijn overredingskracht. Die geldt overigens het geheel van solisten: zij brengen ‘Faust’ op een gebalanceerde en dramatisch geladen manier tot leven. Ook de koren, behalve een wat minder performant kinderkoor, laten het niet afweten. Het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks baant zich echter weifelend een weg. Alles wat in de partituur staat, gebeurt, maar daar blijft het soms bij. Harding interpreteert bepaalde passages niet, waardoor de opvoering door doodse momenten geplaagd wordt. Ondanks de verzorgde uitgave dus een live-registratie die, zeker in de twee eerste bedrijven, hier en daar ter plaatse blijft trappelen, en de luisteraar tussen mossel en vis achterlaat.

Details Album
Faust zonder fouten?
Orkest: Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks
Dirigent: Daniel Harding
Koren: Chor des Bayerischen Rundfunks, Knabensolisten und Kammerchor der Augsburger Domsingknaben
Solisten: Christian Gerhaher, Christiane Karg, Mari Eriksmoen, Bernarda Fink, Andrew Staples, Alastair Miles, Tareq Nazmi, Kurt Rydl
Label: BR Klassik
Distributie: Outhere