Ludwig van Beethoven, ‘The 5 piano concertos’

Nooit genoeg Beethoven!

Als er een componist is waar pianisten doorgaans geen genoeg van kunnen krijgen, dan is het Beethoven. Neem bijvoorbeeld Alfred Brendel, die doorheen zijn carrière maar liefst drie volledige cycli opnam met evenveel dirigenten en orkesten. Het hoeft dus niet te verbazen dat Christian Zacharias na zijn integrale opname uit de jaren 80 aan de zijde van de Staatskapelle Dresden nu terugkeert naar deze mijlpalen. De Duitser neemt op zijn jongste interpretatie zelf de rol van solist én van dirigent waar. Dat heeft een duidelijk stilistisch discours tot gevolg, een onmiskenbaar gedeelde visie tussen orkest en klavier. Het Orchestre de Chambre de Lausanne, dat al ruim een decennium door Zacharias wordt aangevoerd, laat zich alleszins wendbaar leiden door haar chef.

Voor Zacharias begint elke noemenswaardige uitvoering bij een technisch vlekkeloos parcours. Dat gaat in zijn geval verder dan enkel de noten, want ook het toucher, het pedaalgebruik, de zinsbouw en de retoriek worden nauwgezet bestudeerd. Deze vijf concerti zijn hier geen werken waar de vonken van af spatten. Toch hoeft ook het tegendeel niet waar te zijn: hoewel beredeneerd, is Zacharias’ interpretatie geen klinische ontleding. Humor, sprankeling en creativiteit te over; niet ondanks, maar juist omdat aan de voorwaarde van feilloos musiceren is voldaan.

Een bundeling van de vijf concerti is des te meer interessant omdat musici met de idiomatische ontwikkelingen van Beethoven te maken krijgen. De eerste twee concerto’s situeren zich op het kantelpunt tussen classicisme en romantiek, het vijfde en laatste wijst vooruit naar Beethovens laatste periode. Zacharias vergroot de contrasten van het opus 15 tot het opus 73 echter niet uit. Hij is zich bewust van de evolutie, wat hij in de verf zet door het eerste en het vijfde concerto naast elkaar te plaatsen. De totaalervaring blijft evenwel homogeen, omdat de luciditeit van Beethovens laatste voor de solist een nawee blijft van de hoogdagen van Mozart en Haydn.

Bij deze excellente uitvoeringen komt een intrigerende documentaire met en over Zacharias. De pianist licht er zijn keuzes toe, waarbij anekdotiek en muziekfilosofie aardig met elkaar verweven worden. Als het deze set toch aan iets ontbreekt, dan is het enerzijds een meer spannende cameravoering en anderzijds een orkest dat met nog meer pit het contact met de solist durft opzoeken. Dit echter als kanttekening bij een niets minder dan uitnemende integrale!

Details Music DVD
Nooit genoeg Beethoven!
Solist & dirigent: Christian Zacharias
Orkest: Orchestre de Chambre de Lausanne
Label: Bel Air Classiques
Distributie: Harmonia Mundi