Kristian Bezuidenhout & Freiburger Barockorchester, Philharmonie

Exit dirigent, enter luisterend paar oren

Over Haydn wordt gezegd dat hij zijn tweede levensadem vond in Londen. Als de componist ruim tweehonderd jaar na zijn dood nog uit het graf zou klauteren, dan wacht hem zijn derde levensadem ongetwijfeld in Freiburg. Het plaatselijke barokorkest - vergis u niet, vandaag geniet het wereldwijd bekendheid - houdt er 's mans erfgoed immers levendig. En hoe!

Hoe? Gewoonweg door zijn muziek lief te hebben. De doorzichtigheid van Haydns structuren en het bodemloze muzikale vernuft dat onder het oppervlak van deze schijnbare eenvoud verscholen ligt: geen van de musici heeft er problemen mee. Alles aan hun lezingen ademt vanzelfsprekendheid. En evengoed: helemaal niets. Want elke textuur wordt in de handen van de Freiburgers knapperig, elke beweging een avontuur, elke aanwijzing in de partituur een uitdaging. Eeuwenoude muziek springlevend gestalte geven: dit orkest heeft er nu eenmaal een patent op.

Een kleine tournee voert het ensemble momenteel langs de een paar concertzalen, met het Weense triumviraat Haydn, Mozart en Beethoven in hun koffer. Haydns 98e symfonie, waarmee de componist op het Britse vasteland zegevierde, werd het hoogtepunt van het concert, en wel omdat dit het repertoire is waarin de musici zich als vissen in het water voelen. De knapperigheid van de fraseringen, de algehele intensiteit en de luciditeit van houtblazers en strijkers: allemaal droeg het bij aan de logische heerlijkheid van de interpretatie. Humor, drama en schoonheid: samen maken ze de glorie van de partituur uit.

Met Kristian Bezuidenhout bracht het Freiburg Barockorchester niet alleen een toetsenist mee waar het ensemble al vaker mee heeft samen gewerkt, maar evengoed dé Mozartspecialist van dit moment. In principe zou het een zegen moeten zijn deze muzikant in het KV 491 te kunnen horen. Helaas geraakte Bezuidenhouts doortastende zachtaardigheid soms bedolven onder het orkestpartij. Gottfried von der Golz nam als concertmeester de rol van dirigent waar, maar bewaken dat de balans bewaard bleef, kon hij niet.

Met iets teveel vrijpostigheid profileerden de houten zich, karakterieel overigens sterk focussend op de pathos in de partituur. Zo contrasteerde het middendeel sterk met de hoekdelen, die onderling evenwel aan uniciteit moesten inboeten. De oorspronkelijkheid van Bezuidenhoits visie op Mozart liet het publiek evenwel sprakeloos achter. De Zuid-Afrikaan speelt immers niet, hij spreekt. Dat bewees hij in een hartroerend bisnummer: geen bravourestuk, maar een ingetogen reflectie. Parelend zoals een pianoforte dat alleen onder zijn vingers kan.

Tenslotte stond nog Beethovens ‘Pastorale’ op de agenda. Een wonder, op voorwaarde dat het conform de romantische traditie wordt opgevat. En dat is, onder andere: als een overkoepelende boog van geniale vondsten, als een langer programma dat niet verbrokkelt in detailzucht. Het Freiburger Barockorchester paste echter de esthetische filosofie van de 18e eeuw toe op dit meesterwerk, dat nochtans met beide voeten in de 19e staat. Het gevolg? Fraseringen die als uitvergrotingen klonken en interventies van het hout die hun naturel verloren. Wat uiteraard catastrofaal zou kunnen zijn voor een werk dat de natuur als onderwerp heeft.

Zou kunnen? Inderdaad, want von der Goltz extreem vitale aanpak had zo zijn momenten. De boerendans werd een zalige uitspatting, de storm een moment van pure zinsverbijstering. Zo ontbrak de mystiek van het stromende beekje, alsook de verrukking van de roep van de koekoek. Die koekoek die met Haydns vijfde ster aan de haal ging.

Details Concerten
Exit dirigent, enter luisterend paar oren
Concert datum:
12/11/2015
Orkest: Freiburger Barockorchester
Leiding: Gottfried von der Golz
Pianoforte: Kristian Bezuidenhout
Copyright foto: Marco Borggreve