Johannes Brahms, ‘Die schöne Magelone’

Tekst en toonzetting tesamen

In tijden waarin zowat alles snel moet gaan, lijkt een album als dit haast een aberratie. Met een totale lengte van ruim anderhalf uur is Christian Gerhahers jongste Brahms-opname inderdaad een behoorlijk lange zit. De toehoorder hoeft zich echter geen seconde te vervelen. Dat ligt onder meer aan de ongewone constellatie van deze dubbel-cd, waarvan de formule initieel de wenkbrauwen doet fronsen. Brahms componeerde ‘Die schöne Magelone’ op basis van extracten uit Ludwig Tiecks ‘Liebesgeschichte der schönen Magelone und des Grafen Peter von Provence’ uit 1797. Hij vormde enkele dichtsels om tot zogenaamde Romanzen, die de voorbije halve eeuw af en toe werden ingeblikt, zij het quasi uitsluitend zonder de begeleidende literaire context.

Van Christian Gerhaher is evenwel geweten dat hij niet louter het muzikale wil overbrengen, maar ook de samenhang tussen tekst en toonzetting. Tekenend is dat hij in bijvoorbeeld Schuberts ‘Die schöne Müllerin’, een cyclus waarvan vijf gedichten nooit op muziek werden gezet, de betreffende overblijvende teksten op cd voorleest. Gerhaher probeert kortom om woord en klank opnieuw tot een eenheid te vormen, waarbij hij graag stilstaat bij het artistiek procedé waarbinnen uit de ene taal een andere ontstaat. Zijn keuze om gesproken Duitse teksten te integreren, wordt kortom niet ingegeven door intellectueel snobisme, maar integendeel door een fascinatie voor het metier van de grote kunstenaars uit de vorige eeuwen. Het is de vraag naar het wezen van de liedkunst die Gerhahers liedkunst optilt. Binnen dit project is dat niet anders.

Al in 2011 vroeg Gerhaher aan de gerenommeerde Duitse auteur Martin Walser om Tiecks origineel te bewerken tot een meer hedendaags aandoend sprookje. Walser ging de uitdaging aan en levert een eenvoudige maar poëtische vertelling af, die hij zelf op grootvaders wijze inspreekt. Tussenin vertolken Gerhaher en diens vaste begeleider Gerold Huber het opus 33, dat in deze herboren setting ten volle tot zijn recht komt. Het simpele Duits van Walser maakt de handeling bevattelijk voor een buitenlands publiek, en precies de koppeling tussen plot en liederen verdiept het inzicht. Gerhahers timbre is zalvend, zijn stijl eloquent en zijn dictie loepzuiver. Huber begeleidt soepel, lucide en bijzonder attent. Dat het van Dietrich Fischer-Dieskau en Svjatoslav Richter geleden is dat een duo deze cyclus zo meesterlijk heeft vertolkt, zegt genoeg. We zitten kortom weer gebeiteld voor een decennium of vijf.

Details Album
Tekst en toonzetting tesamen
Bariton: Christian Gerhaher
Klavier: Gerold Huber
Tekst & voordracht: Martin Walser
Label: Sony Classical
Distributie: Sony Music