Gustav Mahler, ‘Symphonie Nr. 3’

De naturel van een nestor

Voor Bernard Haitink hoeft het niet meer: de transfers tussen orkesten, de dure titels, de loftrompetten en de erekransen. De in Amsterdam geboren dirigent, die ondertussen meer dan een halve eeuw meedraait op het hoogste niveau, doet geen worp meer naar de annalen van een zoveelste toporkest. Liever geniet hij van de mogelijkheid om zijn engagementen vrij te kiezen, zonder zich te moeten plooien naar de grillen van artistieke directeurs of platenbazen.

Na decennia in het circuit te hebben meegedraaid, zit Haitink vandaag in de positie dat hij kan weerstaan aan de lokroep van de markt. Zijn bedrijvigheid, zelfs nu hij al een eind in de tachtig is opgeschoten, is een bewijs van het feit dat de vrijheid zijn creativiteit aanwakkert. De anekdote dat de Nederlander op amper 27-jarige leeftijd debuteerde bij het orkest waarvan hij bijna drie decennia aan het roer zou staan omdat Guilini ineens forfait moest geven: ze is te mooi om onvermeld te laten. Na het Koninklijk Concertgebouworkest ging Haitink in zee met zowat alle belangrijkste orkesten verspreid over de wereld, om tegenwoordig enkel terug te keren naar de plaatsen die hem na aan het hart liggen.

Behalve het RCO leidt Haitink nog af en toe het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks. Met Mariss Jansons, die er nog steeds de touwtjes vasthoudt, heeft Haitink een muzikaal esthetisme gemeen dat in deze tijden meer en meer atypisch aan het worden is. Jonge dirigenten beuken de deuren van de concertzalen niet zelden in met schreeuwerige nieuwigheden, met hyperkinetische keuzes en een pathetische drang die per se eigentijds wil aandoen. Onder het motto ‘Die Musik hat immer recht’ verdedigen Jansons en Haitink integendeel de partituur. Het laat uitvoeringen toe die helemaal geconcentreerd zijn op klank, meer dan op de zogenaamde gebeurtenissen achter de noten.

De eerste beweging van Haitinks live-opname van Mahlers derde symfonie laat het al prachtig horen. Het idee-fixe in de kopers wordt meestal als een neurotisch gegeven aangewend, een militante gedachte die het eerste deel onverbiddellijk vooruit stuwt. Bij Haitink ruimt die noodzakelijkheid plaats voor naturel en organiciteit. En dat geldt eigenlijk voor zijn hele parcours doorheen de symfonie: Haitink laat de karakters zichzelf ontplooien, met een innemende en bijwijlen frappante eenvoud. Mahlers mastodont zich als een ongedwongen creatuur horen ontvouwen: het is een waar genoegen. Een ambachtelijk kunststuk, dat mijlenver van het klassiek-tragische denken over Mahlers muziek afstaat.

Details Album
De naturel van een nestor
Dirigent: Bernard Haitink
Orkest: Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks
Koren: Augsburger Domsingknaben, Frauenchor des Bayerischen Rundfunks
Mezzo-sopraan: Gerhild Romberger
Label: BR Klassik
Distributie: Outhere