Brad Mehldau, ‘After Bach’

Buik of brein?

In zijn liner notes heeft hij het nooit kunnen wegstoppen: Brad Mehldau voelt veel affiniteit met klassieke muziek. Hij haalt er dikwijls de mosterd voor zijn eigen thema’s, en een album als ‘Elegiac cycle’ is duidelijk schatplichtig aan vormprincipes uit de klassieke traditie. Hoewel de Amerikaan behalve als improvisator ook zijn pluimen heeft verdiend als orkestrator en arrangeur (‘Highway rider’), als componist (‘Love songs’ met Anne Sofie von Otter) en als filmcomponist (‘Ma femme est une actrice’), had hij tot voor kort de stap naar de klassieke uitvoeringspraktijk nog niet gezet. Met ‘After Bach’ kwam daar verandering in.

Anders dan Keith Jarrett staat het improviseren bij Mehldau niet gewoon naast het uitvoeren van bladmuziek. Op ‘After Bach’ speelt de pianist weliswaar stukken uit ‘Das wohltemperierte Klavier’, maar Mehldau koppelt er eigen werk aan. Vertrekkend uit de wereld van Bach, maakt hij de vertaalslag naar de 21ste eeuw. Hij verlaat kortom de tonaliteit, de structurele regels en het vaste metrum van drie eeuwen terug, om tot een hedendaagse reflectie op de betreffende stijl te komen. Intrigerend is dat het handvol stukken die op deze manier ontstonden, enerzijds geworteld zijn in het contrapunt en het Barokke klankidioom, maar anderzijds toch de weg plaveien voor de verbeeldingskracht van een muzikant die een kind van zijn tijd is, en dat uitdrukkelijk wil zijn.

Mehldau’s lezingen uit Bachs klaviercataloog zijn op Glenn Goulds leest geschoeid. Zonder in dezelfde extremen te vervallen, zoekt de interpreet naar ritmisch gedreven uitvoeringen met een dansant staccato en een transparantie die primeert boven het lyricisme. Meer dan een gevoel van natuurlijke soepelheid, spreekt er anders gezegd eenvoud uit deze opnames, die toelaten om door Bachs muziek heen te kijken. Groot is het contrast met Mehldau’s eigen toevoegingen, die amper geïmproviseerd zijn. De complexiteit van de harmonieën, de knipogen naar Bachs schriftuur, de wijze waarop materiaal wordt verwerkt, enzovoort: allemaal getuigt het van studie, meer dan van spontaniteit.

Die vaststelling draagt geen waarde-oordeel in zich, al moet het gezegd dat de luisteraar moet wroeten om tot een aantal partituren door te dringen. Is de man die wereldwijd bekendheid vergaarde met groovende covers van Nirvana en Radiohead vooral een uitvoerder, of vooral een denker? In de persoon van Brad Mehldau komen die twee polen alleszins samen, maar ‘After Bach’ mist het swingende karakter waaraan hij zijn roem te danken heeft. Waarom zo cerebraal?

Details Album
Buik of brein?
Label: Nonesuch Records
Distributie: Warner Music Benelux
Copyright foto: Michael Wilson