Shirley Manson, frontvrouw van Garbage, over het verleden, de toekomst, het leven en hoe het te 'leiden/lijden'

Interview met Shirley Manson, frontvrouw van Garbage, over het verleden, de toekomst, het leven en hoe het te 'leiden/lijden'

In gesprek met Shirley Manson, frontvrouw van het ondertussen meer dan 20-jarige Garbage n.a.v. hun nieuwste studio-album ‘Strange Little Birds’. Een gesprek over het verleden, de toekomst en het leven in het algemeen.

 

Cutting Edge: Hoe gaat het met je?

 

Shirley Manson: Alles welbeschouwd: goed.

 

Ik heb net een drie weken durende promotour achter de rug en vandaag is mijn laatste dag, dus ik sta op het punt om tilt te slaan. Het is eigenlijk echt heel ongezond om zo intensief over jezelf te praten.

 

CE: Ik ben blij dat je zo openhartig antwoordt. Je woont nu immers al jaren in de VS waar “Hoe gaat het met je” een beetje hetzelfde is als “Hallo”, zonder dat er daadwerkelijk een antwoord wordt verwacht

 

SM: Daar ben ik nooit goed in geweest. (doet overdreven preppy stemmetje na) “I’m Great!” zoals iedereen in Amerika zegt. Ik ben van mening dat een eerlijk antwoord altijd het beste antwoord is.

 

CE: Hoe was het om destijds, meer dan 20 jaar geleden, als Schotse in de VS te worden gedropt bij drie ervaren mannen?

 

SM: Ik had het geluk dat we in een universiteitsstad woonden. Tijdens het schooljaar was het er dus een overrompeling van studenten, maar tijdens de vakanties was het heel erg rustig. Vooral dat laatste was heel vreemd voor mij. Ik kom oorspronkelijk uit Edinburgh, een heel mooie, historische stad, waar er veel kunstgalerijen en operahuizen zijn. En dan belandde ik in de VS en was er amper iets te doen.

 

Achteraf bekeken was ik ook heel erg geïntimideerd door het feit dat ik eigenlijk uit het niets was opgepikt om naar de VS te verhuizen. (SM werd door haar drie toekomstige bandleden uitgenodigd om zich bij Garbage aan te sluiten nadat deze haar gezien hadden in een videoclip van de band ‘Angelfish’, n.v.d.r.) Ik had het gevoel dat ik die kans niet echt verdiend had. Ik dacht dat ik niet genoeg talent had, dat ik het vijfde wiel aan de wagen was en geen toegevoegde waarde had. Het is pas toen we het 20-jarige bestaan van de band vierden, dat ik me realiseerde dat ik toch wel iets moest hebben toegevoegd, gezien we anders nooit zouden gestaan hebben waar we nu uiteindelijk staan.

 

Niet veel vrouwen krijgen de kans om te doen wat ik doe. Wanneer ze ouder worden, voelen ze zich verslagen. Ze geven op. Ze krijgen kinderen en verliezen hun zelfvertrouwen.

 

CE: Vrouwenrechten is iets waarmee je erg begaan bent. Voel je je op en top 'vrouw', staande waar je staat, of toch ook nog een beetje 'meisje'?

 

SM: (zonder enige aarzeling) Ik ben een vrouw.

 

Door het lezen van vrouwenblaadjes krijg je het idee dat je je leeftijd moet verbergen. Het staat in elk f*cking blaadje dat ik lees: “hoe vijf jaar van je leeftijd te schaven”, “hoe er sexy uit te zien als je 30 bent”. Jongere mensen groeien nu op met een feministisch landschap, zien wat men oudere generaties heeft gelapt en besluiten dat dit hen niet zal overkomen. Maar toen ik opgroeide werden we niet aangemoedigd zelfstandig te denken. Ik noem mezelf dan ook graag met volle overtuiging 'vrouw' en weiger mijn leeftijd te verhullen. Het is heel belangrijk voor mij dat ik doe wat ik doe en dat ik zeg: “Inderdaad, ik word dit jaar 50 jaar”. Ik ben daar niet beschaamd voor en tracht dit niet te verbergen. Ik vind dit heel belangrijk omdat ik van mening ben dat vrouwen moeten stoppen met zichzelf te objectiveren. We moeten stoppen met onszelf te tonen als iets om naar te kijken en te bewonderen als een object. Mannen zijn immers ook mooi om naar te kijken, maar zij verkopen zich niet op basis van hun schoonheid en hun jeugd. Wij, vrouwen, zouden exact hetzelfde moeten doen. Je kunt van je schoonheid en seksualiteit genieten, zonder het te maken tot wie en wat je bent. Hiermee wil ik niet zeggen dat ik het leuk vind mezelf in de spiegel te zien ouder worden, maar ik weet dat ik over meer kwaliteiten beschik dan enkel een gezicht.

CE: Je beschikt in interviews ook steeds over een goed relativeringsvermogen. Je neemt jezelf niet te serieus. Beschouw je dit als een van je kwaliteiten?

 

SM: Hangt er vanaf. Ik vind dat je jezelf niet te serieus moet nemen, maar wel serieus moet zijn soms. In onze cultuur heerst de vrees om 'serieus' te zijn. Alles draait om 'plezier hebben'. Je moet heel 'fuzzy', en entertainend, en 'flashy' zijn. Ik merk dat serieusheid en intellectualisme zeldzaam zijn in onze mainstream cultuur. Persoonlijk vind ik dit een groot gemis, want we leven in gevaarlijke tijden en iedereen, de wereldbevolking, worstelt daarmee. Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid zijn we ons eveneens bewust van niet enkel lokale, maar ook internationale problemen. Dat is veel informatie en moeilijk om te verwerken.

 

Ik ben van mening dat we nood hebben aan serieuze debatten en publieke discussies. Maar iedereen lijkt hier aarzelend tegenover te staan, als je kijkt naar wat er gebeurt in de VS. Je hebt Bernie Sanders, Hillary Clinton en Donald Trump. Allen gaan ze op Saturday Night Live (komisch praatprogramma, n.v.d.r.) waar ze grappig, hip en vrolijk zijn. Terwijl politiek een serieuze zaak is! Dus ga godverdomme van mijn televisie met je vrolijk en entertainend gedoe en hou je bezig met de echte problemen waar we allemaal mee worstelen!

 

En sommige mensen zullen nu vinden dat ik overdrijf en niet zo zwaar aan zaken moet tillen. Maar dat ze dit dan maar eens zeggen aan een moeder die met haar drie kinderen op straat woont. Want dit is toch waar politiek om draait? Het gaat om het verbeteren van ieders levensstandaard. Rot dus gewoon op als je denkt dat een politicus die onze aandacht of stem verdient op televisie de grapjas moet uithangen!

 

CE: Het ligt je duidelijk nauw aan het hart. Denk je dat je deze ideeën ooit in nummers van Garbage zal verwerken?

 

SM: Grappig dat je dit zegt, want ik word inderdaad steeds meer geïnteresseerd in politiek. En ik kom steeds dichter bij het punt waar ik het niet langer kan verbergen.

 

CE: Verberg je het nu?

 

SM: Ik wil politiek niet trivialiseren. Tenzij ik weet hoe ik het op een adequate manier in nummers kan verwerken, doe ik het dus liever in het geheel niet. Natuurlijk gebeurt het dat je tijdens schrijfsessies toch op politieke thema's stoot. Maar enkel wanneer we het goed doen, brengen we deze nummers uit. Het nummer 'Queer' was immers in een bepaald opzicht politiek, net zoals 'Sex is not the enemy', 'Androgyny', en zelfs 'Cherry lips'. Dat soort politieke thema’s komt bij ons spontaan. Nummers over dakloosheid, hongersnood of het milieu zijn veel moeilijker voor ons. Ik weet niet of ik daar het schrijftalent voor heb.

 

CE: Jullie nieuwe album, ‘Strange little birds’, draait meer om liefde. Is dat jouw manier om een standpunt in te nemen?

 

SM: Ik heb voor ‘Strange little birds’ conflicten uit mijn persoonlijk leven gebruikt om conflicten in de wereld te belichten. Deze wereldconflicten voelen weliswaar heel groot en onoplosbaar aan, maar hun eigenlijke aard is in wezen heel simpel. We moeten enkel onszelf en de mensen rondom ons vergeven. Maar hiertoe lijken mensen niet in staat. Persoonlijk heb ik dit met het ouder worden in mijn eigen leven wel steeds geprobeerd. “Be the change you want to see in the world” (quote van Gandhi, n.v.d.r.), weet je wel.

 

Ik probeer dus een betere vriend te zijn, een betere echtgenote, een betere zus, ... Maar het is wel een uitdaging. Daarom dat het “uitdagend” wordt genoemd. Dat is immers het enige waar je werkelijk invloed op hebt.

 

CE: Staan er al concrete plannen vast voor de toekomst van Garbage?

 

SM: In mei beginnen we met toeren en het is de bedoeling dat we dit tot het einde van het jaar doen. Maar alles hangt er vanaf wat er verder gebeurt. Ik heb geleerd alles stap voor stap aan te pakken. We starten nu met een eerste ronde van drie weken en zien wel waar we uit komen. Bij ons vorige studio-album was het zeven jaar geleden dat we nog samen hadden gespeeld. We vertrokken op toer, en onmiddellijk, drie dagen na de start, verloor Duke (Erikson, bassist, gitarist en toetsenist van de groep) zijn mama en moesten we terug stoppen. Twee weken later kwamen we terug samen en hervatten we onze toer. En een week later werd Butch (Vig, Garbage’s drummer) zijn schoonbroer vermoord.

 

We hebben geleerd dat je geen idee hebt wat het leven je zal brengen. We proberen niet te veel op voorhand te plannen. We hebben een plan, maar enkel God weet of we het zullen kunnen uitvoeren.

 

CE: Ik zag dat jullie gepland stonden om naar de Lokerse feesten te komen in de zomer. Ik veronderstel dat je verder niet kan verklappen of jullie ook zaalconcerten plannen?

 

SM: We hopen alleszins dat we een paar zaalconcerten kunnen doen in de herfst. Da’s het doel, maar zoals ik zei: “Who f*cking knows?”. Los daarvan zou een album voor mij niet af zijn zonder enkele zaalconcerten. Want festivals zijn één ding, maar een zaalconcert is iets volledig anders. Je krijgt immers een volledig andere ervaring wanneer je een groep in een zaal ziet dan wanneer je op een groot festival bent waar mensen te lang in te zon gezeten hebben, te veel bier gedronken hebben, te veel bands gezien hebben, en te veel weed gesmoord of Extacy genomen hebben. Voor muziekfans zijn festivals een leuke manier om veel goede groepen mee te pikken voor hetzelfde geld.

 

Voor mij persoonlijk zijn festivals een uitdaging. Maar een professionele muzikant zijn, is niet simpel binnen de huidige economie van de muzieksector met file sharing en muziek streaming. Het is moeilijk om ervoor te zorgen dat alles lukt en om voldoende te kunnen reizen. Vele fans maken zich druk en vragen ons waarom we niet vaker naar hun stad of land komen. Maar soms waren we daar dan pas een jaar eerder! De wereld is groot en we kunnen het ons niet veroorloven om steeds weer naar dezelfde plaatsen te gaan. Dat is iets waarvan fans zich volgens mij niet bewust zijn wanneer ze redeneren dat zij toch betalen om ons te zien. Maar het is wederzijds: jij betaalt om ons te zien, maar wij betalen ook om jullie te zien. In dit opzicht is de muziekindustrie sterk veranderd.

 

CE: Zijn er nog zaken die jij persoonlijk plant, dingen die jij nog wilt doen?

 

SM: Natuurlijk. Er is zo veel.

Ik heb vele kleine ideeën, niets groots. Ik zou graag met dieren werken, dieren beschermen die met uitsterven bedreigd zijn. Ik heb geen idee waarom ik ‘animal daft’ ben, maar ik ben het wel. Ooit wil ik ook meer schrijven en meer acteren.

 

CE: Een boek schrijven of een soloalbum?

 

SM: Beiden. Ik wil gewoon een creatief leven leiden, wat dat ook moge wezen. Ik zou graag een galerijshow uitwerken voor een vriend van mij die een schitterend kunstenaar is. Dat soort zaken. Ik wil creatief zijn op eender welke manier mogelijk.

 

CE: De ambitie om de Annie Lennox van jouw generatie te worden zoals je voormalige platenmaatschappij graag had gehad, is je nog steeds vreemd?

 

SM: Inderdaad. Er is maar één Annie Lennox.

 

Men wou destijds dat ik popmuziek zou maken. Maar ik weiger de compromissen te sluiten die tegenwoordig van popmuzikanten verwacht worden. Als je jezelf niet respecteert, kan je weliswaar heel succesvol worden, maar zal je je leeg voelen. Dat heb ik al meegemaakt, dat leven ken ik. Het moment dat we op de top van ons succes stonden, was de zwartste periode uit mijn leven. Ik weet dus wat het is en dat beschouw ik als een geschenk.

 

CE: Ouder worden was dus een zege omdat je jezelf beter leerde kennen?

 

SM: Yeah. Naarmate je ouder wordt, gebeurt er van alles: je verliest mensen van wie je houdt, je faalt bij het zaken doen, je maakt fouten, ‘you fuck up’. En dan besef je: “Ik leef nog! Er gebeuren verschrikkelijke dingen, en hier sta ik. Ik sta nog recht!”. En dat is een ongelooflijke basis waar je je leven op kan bouwen.

 

Ik kwam uiteindelijk iemand tegen en trouwde met hem. Hij liet me mezelf zijn en leerde me mijn eigen geluk en gemoedsrust te vinden. We worden immers niet allemaal geboren met de gave onszelf gelukkig te maken. Maar het zijn wel enkel wij die onszelf gelukkig kunnen maken. Niemand zal dit voor jou doen. Iedereen is te druk bezig met zijn eigen geluk. Jij zelf moet uitzoeken hoe je jouw dagen zo aangenaam mogelijk maakt, en dit verschilt echt van persoon tot persoon. Als het dus een fietstocht vroeg in de ochtend is, fiets dan. Als het die ongelooflijke kop koffie is waarvoor je naar het hele andere eind van de stad moet, ga dan naar de andere kant van de stad. Ga met je hond wandelen. Neuk een meisje als je wilt. Neuk een jongen als je wilt. Doe datgene waar je je goed bij voelt. Schrijf dat boek dat je wilt schrijven. Start die zaak op die je wilt opstarten. Maar doe het zelf. En als je dat doet, als je die stap neemt in de richting waar jij je goed bij voelt, dan zal een heel arsenaal zaken je helpen om een leven te lijden waarbij jij je goed voelt. Het moet geen groot leven zijn. Het moet enkel goed voelen.

 

Breng je leven niet door op een manier die je ongelukkig maakt. Dat is het niet waard. Je hebt maar een leven om te leiden. Als dat dus niet goed voelt, moet je het veranderen.

 

Het is eigenlijk niet zo ingewikkeld, maar ik zelf had dat instinct niet toen ik jong was. Ik wist niet hoe ik mijn leven moest verbeteren voor mezelf. Ik wist zelfs niet dat ik dit zelf moest doen voor mezelf. Ik rekende hiervoor helemaal op mijn omgeving. En wanneer je jonger bent, heb je tijdelijk soms geluk qua momentum. Wanneer je je ouderlijke huis verlaat en je plots middenin het leven staat, gaat het als een raket van start. Maar dan begint je momentum weer af te nemen, en moet je zelf aan het stuur gaan staan en je eigen motor op gang houden. En dat is het leven, helaas. (lacht)

 

CE: Wijze woorden. Bedankt voor het gesprek!

 

Dorien Pepermans