Das weisse Band

'Ondraaglijke zwaarte'

Sinds mei dit jaar staat er een Gouden Palm uit Cannes op de schoorsteen bij regisseur Michael Haneke. Hij had al de belangrijkste prijzen - Beste Regisseur voor ‘Caché' en de Grand Prix voor ‘La pianiste' - in zijn bezit, maar Haneke miste nog het pièce de résistance. En zijn laatste film ‘Das weisse Band' bleek een schot in de roos te zijn.

Een dorp in Duitsland anno 1913. Saaiheid troef, kan je denken, maar onderhuids broeit er van alles. En laat dat nu net hét handelsmerk zijn van de Oostenrijkse regisseur. Tweeënhalf uur lang zit je aan je stoel gekluisterd te kijken hoe de gebeurtenissen zich ontvouwen. Want dat is het verhaal: het dorp wordt opgeschrikt door een reeks vreemde voorvallen. De dokter struikelt met paard en al over een gespannen draad. De zoon van de baron wordt teruggevonden, vastgebonden en in elkaar geslagen. Een jongetje met downsyndroom wordt vreselijk toegetakeld. Net als de dorpelingen stelt de toeschouwer zich dezelfde vragen: wie is verantwoordelijk? Waarom deze daden? Al snel komt de onzichtbare code, volgens dewelke het dorp leeft, aan de oppervlakte. Gehoorzaamheid wordt hoog in het vaandel gedragen, wie uit de band springt, wordt gestraft. De kinderen van het dorp leren dit al jong. Als ze ongehoorzaam geweest zijn, krijgen ze een wit lint (das weisse Band) om, zodat ze constant herinnerd worden aan hun verloren onschuld. Een pluim trouwens voor de casting van de kinderen. Hun koele manier van acteren is schrikwekkend en zorgt voor het gewenste effect.

Haneke beperkt zich niet tot één hoofdpersonage. Het is de leraar die het verhaal via voice-over vertelt, maar alle lagen van de bevolking komen aan bod: de dokter, de priester, de arbeider, de boer, de baron. Niemand is onschuldig, iedereen heeft wel iets op zijn kerfstok (incest, mishandeling), maar dat blijft allemaal binnenskamers. Langzaam maar zeker wordt hier de kiem gezaaid van het fascisme. Gewone jongens en meisjes die moeten gehoorzamen aan autoriteit - hun ouders, leraars, priester - en ongewoon, vreemd gedrag wordt afgestraft. Geweld wordt 'normaal'. De zwart-witcompositie draagt bij tot de dreigende sfeer. Niet alleen past het perfect bij de tijdgeest, het zorgt ook voor een soort kille afstandelijkheid. Het camerawerk is statisch, Haneke dwingt het publiek als het ware om te blijven kijken. Zoals in zijn meeste werk komt er geen expliciet geweld in beeld, maar de gevolgen ervan zijn des te schrijnender.

Nee, dit is géén happy film. Zelfs de bloeiende liefde tussen de leraar en het dienstmeisje wordt in de kiem gesmoord. De suspense in deze whodunit is bijna ondraaglijk, en het einde brengt meer vragen met zich mee dan antwoorden. ‘Das weisse Band' is zeker niet voor iedereen weggelegd, maar doet je wel nadenken. Een Gouden Palm waardig, dus.

 

Sinds mei dit jaar staat er een Gouden Palm uit Cannes op de schoorsteen bij regisseur Michael Haneke.

Lees de volledige review »
Details Nu in de zalen
Regisseur: Michael Haneke
Acteur: Ulrich Tukur, Christian Friedel, Susanne Lothar, Leonie Benesch
Jaar:
2009
Speelduur:
145 min.

2-Disc Collector's Edition

Haneke centraal

Bijna twee uur aan extra's met vooral regisseur Michael Haneke in de hoofdrol.

In de uitgebreide making-of wordt niet echt belicht hoe de film gemaakt werd, maar meer hoe gedetailleerd Haneke wel te werk gaat. Dat hij een perfectionist is, mag bijvoorbeeld blijken uit het feit dat hij van de 7000 kinderen die auditie deden er uiteindelijk 30 overhield.

Meer van dat in de documentaire over Haneke die ook op de bonus disc staat: acteurs, collega's en vrienden getuigen over het werken met de man. Gelukkig zonder té veel met complimenten te gooien. Het geeft een mooi en menselijk beeld van de man.

De persconferentie vanop het filmfestival van Cannes levert na die eerste twee brokken weinig extra info op, maar saai is het gelukkig niet.

Titel: Das weisse Band
Jaar:
2010
Ondertitels:
Frans, Engels
Audiotrack:
Frans Dolby Digital 5.1, Duits Dolby Digital 5.1, Duits Dolby Digital 2.0, Frans Dolby Digital 2.0
Formaat:
16:9 Anamorphic, 4:3

Reageer