A perdre la raison

Serene en pretentieloze familietragedie

Met de aankondiging van zijn nieuwe film deed de Belgische cineast Joachim Lafosse heel wat stof opwaaien. De zaak Lhermitte, waarbij een jonge moeder haar vijf kinderen in koelen bloede vermoordde, als uitgangspunt nemen voor een film terwijl het land nog nazindert van de tragische gebeurtenissen? Het is een gewaagde stap. Gerustellender zou zijn als Lafosse nog enkele jaren wachtte, zo klonk het. Maar Lafosse, die eerder ook al de mooie analytische prenten 'Nue propriéte' en 'Elève libre' afleverde, zette door en bracht met ‘A perdre la raison’ zijn vijfde langspeelfilm.

Dat de film geen nauwkeurige replica is van de waargebeurde feiten, moet natuurlijk gezegd. En daar zijn we blij om. Met de zware thematiek van de film alleen al neemt de regisseur immers genoeg last en risico’s op zijn schouders, laat staan dat hij ook nog de pretentie zou nastreven het gebeuren zo waarheidsgetrouw mogelijk in beeld te brengen. Dat is het gelukkig niet en daar moet je als kijker dan ook niet op wachten. Wie vreest (of hoopt?) op een familiesoap met een pittig einde, komt bedrogen uit. Gelukkig.

‘A perdre la raison’ is in tegenstelling daarvan een serene, trage film die het psychologische familiedrama op een eenvoudige manier vertelt, zonder al te veel naar sensatie te zuchten. Naast Emilie Dequenne, die voor deze rol de uitzonderlijke prijs voor 'Beste actrice' in de selectie 'Un certain regard' won op het recentste filmfestival van Cannes, wordt de film gedragen door Niels Arestrup en Tahar Rahim. Dat Dequenne met een beeldje ging lopen in Cannes, kwam voor velen misschien als een verrassing – maar verdiend is het zeker wel. Er wordt te allen tijde sterk en geloofwaardig geacteerd. Ook erg interessant is de rol van Arestrup die, geheel in het baden van de film, gans stemmig de betwiste rol van de dokter neerzet. De dokter wiens motieven gedurende de hele film vaag worden gehouden, waardoor het publiek, net als protagonisten Murielle en Mounir, hem trachten een rechtmatige plaats te geven binnen deze vreemde multiculturele driehoeksverhouding.

Cinematografisch neemt de film weinig hooi op zijn vork. Lafosse blijft steevast voor zijn verhaal en personages kiezen en hoewel hij heel dicht op zijn personages zit, wordt het geheel vooral een registratie en observatie van het tragische verloop van het gezin. Met een einde dat vanaf het begin gekend is, is een spanningsboog snel gezet. Al is het deze keer één van getormenteerde dramatische ironie: het voelt bijna fout om als kijker te blijven meekijken naar iets waarvan je de verschrikkelijke afloop al weet.

Die afloop is wat het is. Eigenlijk had het laatste shot zelfs niet gehoeven. Dat het visueel minder naar de keel grijpt dan je in eerste instantie zou denken, komt door de doorgetrokken ingetogen stijl. Maar daarom is het niet minder pakkend. Het blijft dan ook stil wanneer de eindtitels rollen en je als kijker met datzelfde gevoel als bij het binnenstappen van de zaal achterblijft: koud, ongemakkelijk en ietwat vervreemdend. We zijn blij dat dat zo is en we geen voorgekauwde of vingerwijzende raisons pour que… krijgen. Alle redenen zijn nu eenmaal al lang verloren en dat zal tenslotte ook altijd zo blijven.

Lafosse weet met deze ingetogen prent een soort van Griekse tragedie te brengen dat onderbouwd wordt door een voortdurend Unheimlich gevoel van afgunst voor wat komen gaat en een knagende precaire ondertoon. Eéntje die al bij aanvang wrang aanvoelt, maar die door pretentieloos en sereen te blijven, fascinerend werkt.

Details Nu in de zalen
Regisseur: Joachim Lafosse
Cast: Emilie Dequenne, Niels Arestrup, Tahar Rahim
Jaar:
2012
Speelduur:
114 min.