FFG On body and soul

Partnerkeuze? Partnerqueeste!

Twee mensen die elkaar compleet omarmen, met gebrek en al: het is een universele maar helaas in onbruik geraakte definitie van 'graag zien'. Vandaag worden we immers voorgespiegeld dat we moeten ‘houden van’ ondanks de beperkingen van de ander. Verander ‘ondanks’ in ‘dankzij’, en je hebt het soort overgave waar 'On body and soul' van getuigt.

Tegenwoordig moeten onze partners perfect zijn, of niet zijn. Onder twintigers en dertigers zijn er meer vrijgezellen dan ooit en apps als Tinder en konsoorten zijn ongekend populair. Kortom, de symptomen zijn er. En de conclusies laten zich gemakkelijk trekken. In een tijd waarin consumptie en perfectie schijnbaar in elkaars verlengde zijn komen te liggen, is relatievorming aan een soort vermarkting onderhevig. De wet van vraag en aanbod vertaalt zich naar het motto ‘begeerd worden wekt begeerte’. Anders gezegd: we willen allemaal dezelfde partner. Diegene die natuurlijk al lang een partner heeft. Wat de begeerte overigens alleen maar aanscherpt. Zucht.

Een nevenverschijnsel van bovenstaande is dat we er niet meer in slagen de uniciteit van de ander te zien, laat staan ernaar te verlangen. We willen meer dan ooit wat anderen hebben, in de hoop dat het eeuwige vergelijken dan en daar zal ophouden. Niets is natuurlijk minder waar… Maar wacht eens even. Wie zijn ‘wij’? Zijn dat jij en ik? Misschien niet. Wij zijn misschien niet ‘de’ jongeren. Wij zijn misschien niet ‘de’ twintigers of dertigers. Niettemin, de cijfers zijn wat ze zijn. En tot zover de aforismen.

‘On body and soul’ laat twee mensen zien met een omvattend verlangen naar elkaar – voortdurend en onontkoombaar. Aan de ene kant is er Mária, autistiform en compleet afgesloten van de medemens. Haar tegenhanger is Endre, een kreupele man op leeftijd die niets meer van het leven verwacht en wat laconiek het verstrijken van de dagen aanschouwt. Tot de een de ander ontmoet. En tot ze ’s nachts dezelfde dromen blijken te hebben. Tedere rêverieën zijn het, waarin zich een verstandhouding ontspint die totaal aan taal voorbij gaat. Een perfecte metafoor voor ontluikende liefde dus.

Voor Mária en Endre is het veroveren van de ander geen keuze, wel een queeste. Een opdracht van en voor het leven, voorbij elke ratio – hoe rationeel die ander ook in elkaar lijkt te zitten. Alexandra Borbély (Mária) is de vleesgeworden schuchterheid. Ze is rigied, contactgestoord, ronduit bizar. En meteen een van de mooiste personages die ooit op het witte doek te zien waren. Géza Morcsányi (Endre) is minder excentriek. Hoop, humor, bitterheid en verdriet komen in zijn spel op een erg menselijke manier samen.

De grote revelatie van ‘Teströl és lélekröl’ is evenwel regisseuze Ildikó Enyedi. Inmiddels op pensioengerechtigde leeftijd draait ze al ruim dertig mee in het circuit van haar land, zonder in Europa echt opgemerkt te worden. Nu ‘On body and soul’ een Gouden Beer in de wacht sleepte en Berlijn mocht verlaten met het label ‘beste film’ zal daar ongetwijfeld verandering in komen. Terecht, want Enyedi’s cinematografie weet een universeel menselijk register op natuurlijke wijze in te bedden in zowel een mystiek en abstract kader als in het zeer particuliere leven van de gepresenteerde karakters.  

Verliefdheid is: het kruispunt van zielen. Verliefdheid is ook: de kruising van lichamen. 'On body and soul' is een visueel mirakel over een ander mirakel, een dat zich uniek tussen twee mensen afspeelt en zich alleen maar tussen die twee mensen kan afspelen. Amen.

Details Nu in de zalen
Partnerkeuze? Partnerqueeste!
Originele titel:
Teströl és lélekröl
Regie: Ildikó Enyedi
Met o.a.: Géza Morcsányi, Alexandra Borbély, Zoltán Schneider
Jaar:
2017
Speelduur:
116 min.