Elena

Rustig, maar vlijmscherp

Andrej Zvjagintsevs derde film biedt een inkijk in Moskou anno 2010. Naar eigen zeggen doet hij niets meer dan zo objectief mogelijk analyseren, maar de maatschappijkritiek druipt er opnieuw van af. Na het problematisch vaderschap in 'De terugkeer' (2003) en het mistroostig huwelijk in 'De verbanning' (2007) betrekt hij in deze volgende prent de derde leeftijd.

Elena, een mollige verpleegster op rust, dient slaafs haar echtgenoot in zijn moderne appartement. Ze houdt van haar Vladimir, een cynische nouveau riche voor wie enkel geld lijkt te tellen. Anderzijds wil ze de band met haar permanent werkloze zoon uit een vorig huwelijk niet lossen. Ook Vladimir heeft een dochter uit een vorige relatie: Katia, een egoïstisch nest die zich geen zier aantrekt van haar vader. Elena zit dus verwrongen tussen twee werelden. Wanneer ze geld nodig heeft om de studies van haar kleinzoon te bekostigen, gaat de bal aan het rollen.

In tegenstelling tot 'De verbanning' slaagt Zvjagintsev erin om deze keer netjes binnen de standaardduur van een bioscoopfilm te blijven. Ook de zwaarwichtige mythologische symbolen blijven afwezig, waardoor dit familiedrama iets lichter verteerbaar lijkt. 'Elena' is veel aardser dan de vorige films, maar net daardoor confronteert deze film ook meer. De locaties zijn uitstekend gekozen en het quasi documentair karakter onderstreept de authenticiteit van de personages. Hun waardesystemen worden één voor één ontrafeld zodat je als kijker begrijpt dat hun morele dilemma's ook buiten het postcommunistische über-consumentisme van toepassing kunnen zijn.

Het vertelritme blijft traag, waardoor je rustig aan elke scène meer betekenis kan geven. Zvjagintsev wordt immers niet zomaar vergeleken met Andrej Tarkovski, een van de grootste dichters uit de filmgeschiedenis. Net zoals bij de vorige twee pareltjes tekent Michail Kritsjman met 'Elena' opnieuw voor een uiterst sobere cameravoering. Hij volgt het intense acteren telkens vanop de juiste afstand en verhoogt het tempo enkel bij die ene ultrageweldadige sequentie. Het meeslepende derde deel van de derde symfonie van Philip Glass vergezelt treffend de overgangen tussen de twee werelden. Het acteren van Markina in de rol van Elena verdient een extra pluim. Ze vertolkt het absolute conformisme (gapend naar kookprogramma's op tv) even overtuigend als de koele aanloop naar haar misdaad zonder straf, haar schuld zonder boete.

Zvjavintsev schuwt simpel vertier en verwerpt het immorele in alle geledingen van onze maatschappij. In 'Elena' doet hij dat zo treffend dat de jury van het filmfestival van Gent hem uitriep tot beste film. Een waardige winnaar.

Details Nu in de zalen
Regisseur: Andrej Zvjaginstev
Acteur: Nadezjda Markina, Andrej Smirnov
Jaar:
2011
Speelduur:
109 min.