The broken circle breakdown

Bezield en beklijvend over intens geluk en bikkelharde shit

Wat kunnen we nog zeggen ter inleiding van de meest gehypete Vlaamse film van dit jaar? Dat de film gebaseerd is op een theaterstuk van en met Johan Heldenbergh en Mieke Dobbels, en toen maar liefst 113 keer voor een uitverkochte en dolenthousiaste zaal gebracht werd, is je wellicht bekend. Maandenlang was het hét stuk dat elke theaterliefhebber toch op zijn minst één keer gezien moest hebben. Een filmadaptatie van dit bezield brokje theater leek dan ook niet zo ver gezocht, doch rees meteen de onuitgesproken vraag of Van Groeningen aan het stuk kon tippen.

We vervangen om veelbesproken redenen, die we niet gaan herhalen, Mieke Dobbels door Vlaanderens geliefde Veerle Baetens en maken haar Elise. Zij, uitbaatster van een tattooshop, hij een lasser en Amerikalievende banjo-speler. Twee gepassioneerde zielen en un vrai coup de foudre: hun relatie is beklijvend en bezield, net als hun way of life. Tot hun dochtertje van zes, Maybelle, ongeneeslijk ziek wordt en de twee in een verstikkend rouwproces terecht komen dat ze elk op hun manier en tempo moeten uitzitten.

Onze verwachtingen lagen torenhoog bij Van Groeningens vierde langspeler, maar we gaan ons oordeel niet onder stoelen of banken steken. We grijpen gretig naar de bovenste plank in onze kast der eufemismen en adjectieven en gieten het schap met veel gratie helemaal leeg. Van Groeningen levert een film af die, mede dankzij een uitmuntende Baetens en Heldenbergh, druipt van doorknede gevoelens en zich zonder pardon onder je huid nestelt. Met leven en dood, geloof en passie, overtuiging en liefde krijgt de kijker af te rekenen met een aantal complexe en universele thema’s, die Van Groeningen mooi in balans weet te houden en er daarbovenop in slaagt om de cirkel visueel en inhoudelijk nog rond te maken ook.

Dat Heldenbergh zich makkelijk inleeft in deze rol, is geen wonder gezien hij ze zelf geschreven heeft en ze des te vaak heeft opgevoerd (maar we geven graag de nuance mee dat theater en film twee aparte dingen zijn en die vanzelfsprekendheid daarmee ook niet zo groot is). En hoewel woordjeslievende Heldenbergh voor altijd een theateracteur pur sang zal blijven en we dat wel enkele keren hebben gevoeld bij menig speekselproducerende monologen: hij weet te ontroeren als geen ander. Een grote dank gaat daarvoor ongetwijfeld uit naar tegenspeelster Veerle Baetens: ze verbaast vriend en vijand met een oersterke prestatie als de ten-onder-gaande Elise. Heldenbergh en Baetens spelen niet, ze zijn. Ze lachen, bleiten, zingen, springen, bijten, verscheuren en happen en doen dat met zoveel ongenuanceerde overtuiging dat we er tegelijk gelukkig en intriest van worden.

Maar bovenal is deze prent een muziekfilm. Zonder er met veel woorden over te reppen, zien we de arena van de concerten van Didiers bandje evolueren van een lokale stamkroeg tot een volgestouwde concertzaal. De bluegrass-muziek werkt nu opzwepend, dan weer als een extra gevoelige snaar: als rode draad draagt de muziek de film als geen ander. Een derde - heerlijk klinkende - protagonist, als je wil.

Mede dankzij de niet-lineaire structuur die Van Groeningen hanteert, is het een rollercoaster vol gevoel geworden: net zoals de makers het gewild zouden hebben. Van Groeningen hakt in op je emoties; van intens geluk naar bikkelharde shit – maar weet in elke scene het overheersende gevoel strak te houden. De film voelt daardoor een beetje aan als je ogen openen onder water: het doet soms pijn en het kan serieus pieken, maar je doet het toch omdat je dingen ziet die je niet elke dag kan zien. En die dingen zijn soms heel schoon.

Details Nu in de zalen
Regie: Felix van Groeningen
Scenario: Felix van Groeningen, Carl Joos
Cast: Johan Heldenbergh, Veerle Baetens, Nell Cattrysse, Geert Van Rampelberg, Nils De Caster, Robby Cleiren, Bert Huysentruyt, Jan Bijvoet
Muziek: The Broken Circle Breakdown Band o.l.v. Bjorn Eriksson
DOP: Ruben Impens
Montage: Nico Leunen
Producent: Dirk Impens
Jaar:
2012
Speelduur:
112 min.