1917

Zinloos geweld(ig)

Regisseur Sam Mendes scheert twintig jaar na zijn filmdebuut 'American beauty' opnieuw hoge toppen. Ditmaal fileert hij de Amerikaanse samenleving niet, maar waagt hij zich aan een meeslepend oorlogsdrama. Een genre dat de Amerikaan, die ook de laatste James Bond-films draaide, goed af lijkt te gaan.

Opmerkelijk genoeg bestaat de formule van deze prijzenpakker - '1917' kaapte de Golden Globe voor Beste drama weg en haalde al tien Oscarnominaties binnen- niet uit complexe dialogen of een inventieve plot. Wel is het geheim recept terug te brengen tot een simpele verhaallijn gecombineerd met een sterk staaltje montage- en camerawerk.

Eerst het verhaal: we schrijven het jaar 1917 in de buurt van Ecouste, Noord-Frankrijk. De geallieerden krijgen steeds meer de overhand in het bezette gebied. Het Duits offensief is op zijn retour of zo lijkt het toch. In werkelijkheid plant de bezetter een hinderlaag waar de Britse troepen met open ogen dreigen in te trappen. Korporaals Blake (Dean-Charles Chapman) en Schofield (George Mackay) krijgen de opdracht hun medesoldaten, die verderop gestationeerd zijn, van een groter kwaad te behoeden en de geplande tegenaanval af te blazen. Het niemandsland dat de twee eerst moeten doorkruisen, is niet zonder gevaar en de klokt tikt gestaag verder.

Kwatongen zullen met de vinger wijzen naar de magere plot. Geen geheel onterechte opmerking, zij het niet dat in die bedrieglijke eenvoud net de kracht van '1917' ligt. In hun bloedstollende race tegen de tijd hebben Sco en Blake namelijk geen tijd voor theekransjes met diepe dialogen. De korporaals zijn geen elitesoldaten die altijd raak schieten, maar razen als opgejaagd wild door het oorlogsgebied. Als kijker ben je een kroongetuige die mee ploetert door het drassig slagveld.

Dat brengt ons bij het sluitstuk van dit oorlogsepos: de one-shot-techniek. De cinematografie en de montage wekken de illusie dat de film in één take is opgenomen. De camera lijkt zo zelf een personage dat het raden heeft naar wat haar te wachten staat. Wie verschanst zich achter deze deur? Welk onheil ligt er verscholen in de loopgraven verderop? Tegelijkertijd krijg je een grimmige rondleiding langs een kraterlandschap beschoeid met prikkeldraad en rottende kadavers. Geen hersenloos wapengekletter dus, maar wel de zinloosheid van oorlog die een eigen hartslag krijgt.

Al het voorgaande maakt '1917' een bioscoopbezoek waard en dat mag u overigens letterlijk nemen. De clusterbom die de film op uw netvlies en trommelvliezen bombardeert in de cinema, triomfeert over een gezellig avondje voor de buis. De begeleidende muziek van Thomas Newman die door de geluidsboxen aanzwelt, drijft u tot het puntje van uw cosy seat. Sam Mendes’ laatste is een totaalervaring die op maat is gesneden voor het witte doek. In de taal van de bezetter is daar een woord voor: gesamtkunstwerk.

Details Nu in de zalen
Regisseur: Sam Mendes
Jaar:
2019
Speelduur:
119 min.