Ian McEwan, 'Ziek van liefde'

Ian McEwan, 'Ziek van liefde' (2009)

Waanzin die niet overgaat

‘Ziek van liefde' begint met een idyllische picknick die verstoord wordt door een ballonincident. Vijf mannen hangen elk aan een touw van een luchtballon, die ze aan de grond proberen te houden omdat er een kindje in de mand zit. Als ze allemaal het touw blijven vasthouden, zal de ballon naar beneden komen. Maar als een van hen loslaat, wordt het al gauw zaak om niet de laatste te zijn die blijft hangen. Het is het meeslepende begin van een roman waarin Ian McEwan thema's als liefde, vertrouwen, leven en dood verwerkt in het verhaal van wetenschapsjournalist Joe Rose.

Joe is een van de vijf mannen die bij het ballonincident betrokken waren. Meteen na het ongeluk ontmoet hij Jed Parry, een andere betrokkene. Een bizarre maar op het eerste gezicht onschuldige ontmoeting. Jed begint Joe echter te stalken, ervan overtuigd dat Joe en hij door het lot samengebracht zijn om samen te blijven. Zijn deels religieuze, deels erotische benadering van liefde lijkt wel een uitvergroting van de ‘normale' verliefdheid, waarin projectie ook een grote rol speelt. Hij duikt telkens op wanneer Clarissa, de vriendin van Joe, niet in de buurt is.

Het wantrouwen bij Clarissa groeit dan ook en het gestalk van Jed maakt barsten in de relatie tussen Clarissa en Joe. Ook de lezer begint hier en daar te twijfelen aan de betrouwbaarheid van Joe's relaas. ‘Ziek van liefde' kan dan ook het best omschreven worden als een soort psychologische thriller, maar ondertussen laat McEwan zijn hoofdpersonage uitgebreid uitweiden over existentiële thema's. De lezer krijgt hier en daar de indruk dat Joe's geloof in de ratio een loopje met hem neemt, zoals de luchtballon aan de haal ging met het slachtoffer dat zich als laatste bleef vastklampen.

Joe's zoektocht naar een verklaring beslaat het grote middendeel van het boek en brengt hem in een aantal precaire situaties. Joe komt wel meer te weten over het waarom van Jeds gestalk, maar wordt er niet wijzer of gelukkiger van. Het boek eindigt met een soort shoot-out en met een appendix over ‘het syndroom van Clerambault', de ziekte waaraan Jed leed. De lezer die op zoek is naar een bevestiging van zijn geloof in de ratio blijft dan wel met een goed gevoel achter, maar in dramatisch opzicht stelt het einde wat teleur in vergelijking met het werkelijk adembenemende begin.

Ondanks het ontbreken van een waardige climax is ‘Ziek van liefde' opnieuw zo'n heerlijk boek van McEwan waarin hij de lezer bij het nekvel grijpt, ons verbeeldingsvermogen uitdaagt en onze opvattingen op de proef stelt. En dat in een beeldende, uiterst leesbare stijl: het zijn McEwans gevoel voor detail en suspense die het geheel geloofwaardig maken. ‘Ziek van liefde' (een wat ongelukkige hertaling van de originele titel 'Enduring love') werd voor het eerst in het Nederlands uitgegeven in 1998, dit is de derde druk.

Daan Wouters