Joost Vandecasteele, 'Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij'

Joost Vandecasteele, 'Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij' (2009)

Aanrader

De Roemeense filosoof Emile Cioran publiceerde in 1973 een boekje met een prachtige titel: 'The trouble with being born'. Daar moesten we spontaan aan denken toen we dit eveneens prachtig getitelde debuut van Joost Vandecasteele onder ogen zagen. ‘Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij’ is een soort verhalenbundel maar toch ook niet helemaal. Eigenlijk kun je alle verhalen apart lezen (en in arbitraire volgorde) maar er zit wel degelijk een rode draad in; een evolutie in de personages die blijken terug te keren wanneer je ze niet verwacht.

‘Hoe de wereld ...’ is geënt op een milde dystopie, een toekomst die niet helemaal op ‘Mad Max’-chaos terugvalt, maar toch wel een ernstig gebrek aan (warme) samenhang kent en bepaalde decadente uitwassen laat domineren. Winkelcentra die als appartementsgebouwen functioneren. Of terroristen zonder ogenschijnlijk eisenpakket. Het is een absurde maatschappijkritiek die overigens in heerlijk proza gegoten wordt.

Hoofdpersonage Jack is een beetje op zoek. Naar van alles. Nieuwe kicks, (rebound)seks, misschien ook wel een zinvolle job. Zijn omzwervingen doorheen de letterlijk uit zijn voegen barstende metropolis zijn wrang/hilarisch. Hij lijkt wel een 22e eeuwse steppewolf. Wanneer hij zich in een callcenter weet op te werken tot floormanager, lijkt zijn leven in een stroomversnelling te gaan. Maar mentaal gaat het voor hem allemaal op in een zwart gat, een emotioneel néant.

Zoals gezegd, is het proza imponerend: Vandecasteele lijkt een auteur die elk woord, elke uitdrukking en formulering uiterst secuur heeft afgewogen en geselecteerd en met de ene rake frase na de andere uitpakt. Seksisme is hem niet vreemd, net als zelfspot en klein-antropologische analyse (zijn geweldige typering van actrices en voorstellingen). Vaak moesten we aan het betere werk van Brusselmans denken, maar Vandecasteele is veel regelmatiger. ‘Hoe de wereld perfect functioneert zonder mij’ leest vlot, zonder dat het espressoliteratuur wordt. Van ettelijke verhalen (het vrouwelijk personage Brulletje op haar familiefeest bijvoorbeeld) heb je bovendien het gevoel dat je ze snel nog eens zou willen herlezen en dat ze even grappig zouden blijven. Knap debuut en een aanrader.

Anton Maertens