Katinka van der Kooij, Zonder uitgang

Vanbinnen woedt de storm

Huisvrouwen in de weer met plastic kunstbloemen, wetenschappers die zich heimelijk in papieren onderbroeken hijsen en bewoners van grijze provinciesteden die zich stiekem onledig houden met de extravagante inrichting van hun interieur. Welkom in de wereld van Katinka van der Kooij.

Katinka van der Kooij is een jonge, Nederlandse psychologe die ondermeer op Harvard heeft gewerkt. Ze doet onderzoek naar de mechaniek waarmee het brein de buitenwereld in persoonlijke ervaringen vertaalt. Maar ze schrijft ook verhalen. Enkele daarvan verschenen eerder in ‘Hollands maandblad’ en nu is er dus haar debuutbundel ‘Zonder uitgang’.

Het zal wel niet verbazen dat van der Kooij de essentie van haar onderzoeksthema heel dicht bij haar verhalen laat aanleunen. Misschien gebeurt dat voor een deel zelfs onbewust. De teksten in ‘Zonder uitgang’ hebben bijna allemaal hetzelfde uitgangspunt. Van der Kooij zet telkens één personage centraal. Die hoofdfiguren zien er van buiten heel normaal, vaak zelfs een tikkeltje saai uit, maar vanbinnen woedt bij hen de storm.

Die storm proberen ze wel verstopt te houden. Ze hebben het immers al lastig genoeg om in de meedogenloze buitenwereld overeind te blijven. De meesten van hen trekken zich daarom terug in de beslotenheid van hun eigen woonst. In ‘Tussen kartonnen muren’, wat ons betreft een van de sterkere verhalen in deze bundel, heeft een vrouw zich in een caravan verstopt. Haar man is overleden en zij heeft er bewust voor gekozen om zich, samen met haar hond, af te zonderen, wars van alle goedbedoelde adviezen.

De meeste personages in ‘Zonder uitgang’ hebben op een of andere manier beschadiging opgelopen. Gelukkig stelt de schrijfster hen niet als zielig voor, wel integendeel. Van der Kooij slaagt erin om je te overtuigen dat hun afwijkend gedrag eigenlijk niet zo heel vreemd is. Dat iedereen wel zijn zwaktes en rare kantjes heeft, eens de wereld niet meer mee kan kijken. Van der Kooij is op haar best als ze dat begrip kan overbrengen. Op die momenten doet ze aan een brave versie van Miranda July denken.
 
Daarmee hebben we niet gezegd dat ‘Zonder uitgang’ een perfecte bundel is. Daarvoor laat van der Kooij zich te vaak door clichés verleiden. Zo is het einde van ‘Kameleon’ wel erg voorspelbaar. Niet elk verhaal moet trouwens een clou hebben. Zo had ‘Per post’, waarin een dochter haar vader een nieuw bed opdringt, fantastisch geweest zonder het melodramatische slot. ‘Less is more’, hadden we gezegd, maar wij gaan ons hier zelf natuurlijk niet aan een enorme gemeenplaats te buiten gaan.

Maar laten we niet te streng zijn. ‘Zonder uitgang’ is een erg consistente bundel met enkele heel fijne verhalen. Van der Kooij slaagt erin om aan de hand van een aantal kortverhalen haar kijk op ons mensen over te brengen. Die visie ligt er nergens vingerdik op en dat is, zeker bij een debuut, een verademing. Wij kijken kortom uit naar de volgende worp van deze beloftevolle jonge schrijfster.

Details Fictie
Auteur: Katinka van der Kooij
Copyright afbeeldingen: Prometheus
Uitgever: Prometheus
Jaar:
2008
Aantal pagina's:
158