Willem Brakman & Simon Vestdijk, 'Gaven, giften en vergiften'

Schrijvers zonder geheimen voor elkaar

Nergens elders schreef Simon Vestdijk zo openhartig over zijn depressies als in de brieven gericht aan Willem Brakman. Beiden waren behalve arts ook auteur, wonnen de P.C.Hooftprijs en lieten een opmerkelijk oeuvre na. Hun briefwisseling - ze loopt van 1961 tot 1969 - werd nu verzameld in 'Gaven, giften en vergiften', een initiatief van Nico Keuning.

Het was Nol Gregoor die Willem Brakman (1922-2008) begin jaren vijftig in contact bracht met veelschrijver Simon Vestdijk (1898-1971). Gregoor genoot in die tijd als radio-interviewer voor de omroepen Vara en Avro een stevige reputatie in Nederland. Hij woonde in Doorn, waar hij kind aan huis was bij Vestdijk, wiens biograaf hij later zou worden.

Als Brakman, na een mislukte huisartspraktijk, zijn debuut 'Een winterreis' naar Vestdijk stuurt, ontstaat er vrijwel onmiddellijk een correspondentie tussen beiden. Vestdijk die als romancier dan al een stevige reputatie heeft, is zeer te spreken over de roman.

"Beste Brakman, veel dank voor je roman, die ik nu grotendeels uit heb, d.w.z. het slot helemaal. Ik vind het werkelijk voortreffelijk, maar in dit opzicht hoef ik je niets meer te vertellen." Een opsteker die Brakman meteen naar de pen doet grijpen om hem te danken voor zoveel lovende woorden. "Ik ben het geheel met je eens dat het een voortreffelijk boek is... maar na deze brief kan ik het tenminste bewijzen."

Het is Vestdijk, uit eerdere gesprekken, echter niet ontgaan dat Brakman als bedrijfsarts werkzaam is en nu en dan tranquillizers slikt om de geest tot rust te laten komen. Hij, die al jarenlang met depressies sukkelt, komt dan ook meteen ter zake. Of Brakman hem geregeld atarax, librium, trofanil en andere middelen in behoorlijke dosissen kan leveren, liefst vergezeld van tekst en uitleg. In ruil voor dit alles bezorgt Vestdijk, ooit muziekcriticus voor 'De Groene Amsterdammer' hem muziekboeken en weetjes over muziek, waarna hij zelfs luisterlessen moderne muziek gaat volgen.

Ondanks het feit dat de teneur van de briefwisseling af en toe behoorlijk zwaarmoedig is, zijn er ook talloze vermakelijke passages. Er is de hond van Vestdijk die best librium lust, om nog te zwijgen over een onderzoek in het ziekenhuis van Zeist. Hij moet er op een matras gaan liggen, waarna niemand opdaagt. Als er uiteindelijk een vrouwelijke arts verschijnt, is Vestdijk helemaal overrompeld. "Een prachtvouw, Wim. Ik overdrijf niet: jij zou alles en alles hebben opgegeven voor deze vrouw. Donker, een gloedblik, uiterst wulps, toch beheerst, en met het moquante lachje der wetenden."

Er is werkelijk geen geheim tussen beiden. Wanneer Vestdijk - een notoir womanizer - na de dood van zijn vrouw van plan is te trouwen met de 27-jarige Mieke van der Hoeven bericht hij - intussen 67 geworden - daarover in een zoveelste brief, na een bezoek aan een arts in Amsterdam. "Gegeven mijn leeftijd vond hij mijn prestaties tot dusverre zeer bevredigend, er was zelfs geen sprake van sub-impotentie, en hij wou mij niets voorschrijven. Huppelend verliet ik zijn spreekkamer." 

'Gaven, giften en vergiften' is meer dan heen-en-weergeschrijf tussen twee artsen en schrijvers over barbituraten en diverse soorten tranquillizers. Het is een briefwisseling tussen twee mannen over hun diepste geheimen in een alles relativerende, vaak humoristische toon. Redenen genoeg om een van de talloze boeken van Simon Vestdijk ('De koperen tuin', 'De kellner en de levenden') of Willem Brakman ('De vadermoordenaars', 'Vijf manieren om een oude dame te wekken') nog eens van de leesplank te halen.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Querido
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
176