Walter van den Broeck, 'Terug naar Walden'

Een akte van hoop

In een van de hoogste gebouwen van Manhattan zetelt Ruler Marsh. Geheel anoniem trekt hij vanuit zijn kantoor hoog boven het gewoel aan de touwtjes van de wereldeconomie. Hij is de rijkste man van de wereld, maar op een dag verdwijnt hij haast ongemerkt, schijnbaar nergens heen. Zijn laatste order voor hij vertrekt: ‘Verkopen!’

Ooit nam Marsh zich voor ‘de rijkste man van de wereld te worden’. Nu hij doodziek is, is de tijd gekomen voor zijn wraak op het kapitalistische systeem dat zijn ouders ten gronde richtte: hij ontketent een wereldwijde economische crisis. Zelf muist hij ervandoor. Op zijn onbestemde tocht laat de oude man zich leiden door het toeval: ‘Ik werd geroepen…’ herhaalt hij verschillende keren. Via enkele tussenstops komt hij in de Antwerpse hoerenbuurt terecht, waar hij kennismaakt met het jonge gelegenheidshoertje Kitty. Zij  neemt hem mee naar haar geboortedorp Wallem, waar Marsh een bijzondere band mee blijkt te hebben. 

Marsh belandt er tussen mensen die de economische crisis aan den lijve ondervinden: figuren als Jos Vergif, Meester Kuypers en Kitty. Het legertje belanghebbenden dat hem probeert te volgen, is ondertussen uitgedund tot de twee schimmige privédetectives met een verleden als Guantánamo-folteraar die samen met hem in Het Paradijs logeren. Dat hotelletje heeft het wat moeilijk nu het nabijgelegen Sinc. Inc. stilligt en de zakenmensen wegblijven. Het merendeel van de gasten zijn nu bezoekers van de nabijgelegen Aeroclub De Duinen. In deze setting - die wél typisch Van den Broeck te noemen valt - speelt zich het grootste deel van het verhaal af.   

De titel luidt evenwel niet ‘Terug naar Wallem’ maar ‘Terug naar Walden’. Walden was een soort coöperatieve kolonie die schrijver Frederik Van Eeden eind 19de eeuw oprichtte (in navolging van Henry Thoreau) met als bedoeling een zelfvoorzienende samenleving uit te bouwen die niet gestoeld was op het marktdenken. Walden staat in deze roman voor een ideaal dat verloren gegaan is door foute keuzes, die uiteindelijk tot de installatie van het kapitalistische systeem geleid hebben en die verenigd zijn in het personage van Ruler Marsh: Terwijl Vogel zich naar Van Eeden Colony begaf, keerde Marsh terug naar Houston’, luidt een cruciaal zinnetje. 

Behalve terug naar Wallem en Walden gaat het in deze roman ook terug naar de grond. De beruchte parachutemoorden van enkele jaren geleden zijn in het verhaal verweven, de nabijheid van een vliegclub is geen toeval en ook Steve Fossett duikt eventjes op. Van de hemel naar de grond, van Manhattan naar Wallem, van economische luchtspiegelingen naar de harde realiteit: dat is de grondbeweging in deze ‘terug’-roman. ‘Terug naar Walden’ kan dan ook worden gelezen als de odyssee van een kapitalist én van een samenleving. Op het einde van het verhaal beseft Marsh hoe abstract de wraakwens was die hij ooit koesterde en hoe catastrofaal de gevolgen zijn van de keuzes die hij maakte. ‘God bidt een akte van hoop’, luidt de slotzin.

'Terug naar Walden' is ontegensprekelijk een boek met een boodschap, maar ook gewoon een vintage Van den Broeck: slim, filosofisch en doordacht (de aarde-luchtmetafoor is heel knap uitgewerkt) en bij momenten ook luguber, grappig en net-niet-grotesk. De eerste crisisroman in het Nederlandse taalgebied zou meteen ook wel eens de beste kunnen zijn. 

Details Fictie
Auteur: Walter Van den Broeck
Copyright afbeeldingen: Meulenhoff/Manteau
Uitgever: Meulenhoff/Manteau
Jaar:
2009
Aantal pagina's:
285