Walter van den Broeck, 'Niets voor de familie'

Het leven als stilstaan met een draaiende motor

In 1983 publiceerde Geert Bekaert in het Nederlandse tijdschrift Wonen-TABK een artikel met de titel Wie over architectuur wil spreken, sta op en zwijge. Het stuk hekelde de afwezigheid van architectuur in het Belgische publiek gesprek. De Belg was weliswaar geboren met een baksteen in de maag, maar toonde weinig interesse om bewust om te springen met architectuur.

Jaak Jacobs' architecturale werk wordt dan ook slechts in een paar paragrafen samengevat op de site van onroerend erfgoed. In tegenstelling tot de constructies van Juliaan Lampens of Léon Stynen werd weinig onderzoek gedaan naar Jacobs' gebouwen. Bij van den Broeck krijgt de mens Jacobs echter voorrang op de architect.

Met 'Niets voor de familie' knoopt van den Broeck terug aan bij de traditie van de spits geschreven familieroman. Net als in eerder werk als 'De Beiaard en de dove man' of het klassieke 'Brief aan Boudewijn', betekent dat koldereske maar o-zo herkenbare dialogen en situaties. Wanneer Jaaks driftige echtgenote Leen een aantal krachttermen in de mond neemt, reageert de verteller geschokt:

'Het woord 'kotsen' uit de mond van iemand die in een stad woonde en vrouw van een architect en boekhandelaar was, choqueerde mij. Zelfs vader, die zwaar werk deed, zou altijd 'overgeven' zeggen.'

Tante Leen, die na een twijfelachtige vader en dito echtgenoot, gefrustreerd raakt, vindt aanvankelijk rust bij de timide en bijna werkloze architect Jaak. Opgeslokt door de ideeën van de naoorlogse welvaartsmaatschappij, motiveert ze Jaak 'onder de mensen te komen', wat effectief resulteert in meer opdrachten.

Helaas. Jaak werkt te meticuleus, te traag en verlangt te hevig naar zijn verzameling boeken. Hij is een zoekende geest in een wereld die snel resultaat eist. Toch levert zijn werk langzamerhand de nodige financiële middelen op: een auto wordt aangeschaft, die  hoofdzakelijk aan de kant blijft. Noch tante Leen, noch oom Jaak kunnen het ding besturen.

Na zijn actieve loopbaan komt Jaak terecht in 'een rustgevende routine die alle gejaagdheid uit hem had verdampt'. Tante Leen daarentegen transformeert gaandeweg in een wrang en enggeestig personage die haar omgeving continu afdreigt.

'Niets voor de familie' is het verhaal van een koppel waarvan één helft erin slaagt een soort van vrede te vinden in dit bestaan, terwijl de andere helft verschrompelt tot een karikatuur.

Gabriel Garcia Marquez had als verhalenreservoir Aracataca, van den Broeck put uit de rijke bron van Olen en omgeving. Dicht bij huis vallen altijd universele verhalen te rapen voor wie zich de moeite troost. Het oeuvre van Walter van den Broeck is daar een illustratie van.

Deze roman hoeft niet onder te doen voor eerder werk. Wie eerder Walter van den Broeck las, weet wat dat betekent. Wie onbekend is met zijn werk, wacht nog een mooie ontdekkingstocht.

Details Fictie
Uitgeverij: Polis
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
242