Wallace Stegner, 'De fundamenten van ons leven'

Een dame in het Wilde Westen

Het gaat niet zo goed met Lyman Ward. De arme man lijdt aan een botziekte die hem aan een rolstoel bindt. Hij is bijgevolg afhankelijk van de hulp van anderen om te overleven en dat wringt. Ook relationeel loopt niet alles van een leien dakje: zijn vrouw verliet hem voor een andere man en van zijn zoon is hij langzaam vervreemd. Ward trekt zich dan maar terug op Zodiac Cottage in Californië, het voormalige huis van zijn oma en opa. Daar wijdt hij de tijd die hem nog rest aan het reconstrueren van het leven van zijn oma.

Die oma, Susan Burling Ward is een aparte dame. Ze behoort tot de culturele elite van New York van eind negentiende eeuw, maar wordt verliefd op Oliver Ward, een ingenieur die droomt van het Wilde Westen. Ze volgt haar man op zijn wilde avonturen. Plannen worden gemaakt, lopen slecht af en worden vervangen door nieuwe nog wildere dromen. Ondertussen komen er ook kinderen. Het onzekere bestaan van de Wards dwingt hen tot verhuis na verhuis en een leven in armoede. Af en toe zelfs tot een gedwongen scheiding van enkele maanden of jaren wanneer Oliver een nieuwe baan najaagt. Sporadisch zijn er enkele zeldzame maanden, soms zelfs jaren, van geluk.

Stegner is de ideale croniqueur van het zware bestaan in het mythische Wilde Westen. In ‘De fundamenten van ons leven’, brengt hij de woeste natuur en de al even wilde inwoners op indrukwekkende wijze tot leven. Het geweld, het gebrek aan comfort, het harde leven, de korte momenten van geluk, de auteur beschrijft het met zwierige pen. En passant vlecht de schrijver er het verhaal van kleinzoon Lyman doorheen. Zo krijg je een fascinerende dialoog tussen heden en verleden.

Je zou het boek dus een historische roman kunnen noemen, maar het is zoveel meer dan dat. Het is ook een familiekroniek, een parabel over verlies, vervreemding, maar ook over liefde en vriendschap. Het vertelt over familie, vrienden en mensen die elkaar helpen. Het gaat over passie. En met Susan Burling Ward creëerde Stegner een onvergetelijk personage dat haar plaats in het pantheon van de American novel meer dan verdient.

Dat het boek uiteindelijk al het bovenstaande tegelijkertijd is, is te wijden aan het onnoemelijke talent dat Stegner was. Zijn taal is speels en sierlijk. Zijn beschrijvingen zijn adembenemend, zijn karakters onvergetelijk. Het is een plezier om je aan deze vuistdikke over te geven. Hoewel gepubliceerd in 1970, leest het nog steeds als een moderne roman. Het boek kreeg dan ook niet voor niets de Pulitzerprijs in 1972, het werd in 1998 ook uitgeroepen tot een van de beste Engelstalige romans van vorige eeuw.

Valt er dan niets van kritiek te melden? Toch wel, want hoewel dit een serieuze turf is, blijven we op het einde toch wat op onze honger zitten. Het verhaal gaat vooral over de eerste helft van Susans leven. Die tweede helft, waarin Susan en Oliver verder van elkaar vervreemden, lijkt iets te snel afgehaspeld. En dat is jammer, want hoewel minder dramatisch qua gebeurtenissen, lijkt het een ideale voedingsbodem om de verder uit elkaar vallende relatie verder te dissecteren. Quod non. Maar misschien komt het gemis gewoon omdat Stegner je zo het boek heeft ingezogen dat je vooral meer wil?

Maar zelfs met deze (we weten het wel: enigszins overtrokken) kritiek blijft ‘De fundamenten van ons leven’ een absolute must read. Stegners schrijftalent, zijn beschrijvingen, zijn levendige taal, zijn onvergetelijke personages, de details die hij royaal rondstrooit: je leest en blijft lezen. Dit boek behoort tot de categorie ‘essentiële lectuur’.

Details Fictie
Originele titel:
Angle Of Repose
Auteur: Wallace Stegner
Vertaald Door: Rob Kuitenbrouwer, Frank Lekens
Uitgeverij: Lebowski Publishers
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
716