Rob van Essen, Visser

Krassen op je ziel

Rob van Essen is een Nederlandse schrijver die bij veel Vlamingen misschien niet onmiddellijk een belletje zal doen rinkelen, maar die bij onze noorderburen toch al een behoorlijke reputatie heeft opgebouwd. Hij publiceerde eerder al de goed ontvangen romans ‘Reddend zwemmen', ‘Troje', ‘Kwade dagen', ‘Engeland is gesloten' en de kroniek ‘Het jaar waarin mijn vader stierf'. Daarnaast recenseert van Essen ook Engelstalige literatuur voor NRC Handelsblad.

‘Visser' is de meest recente roman van Rob van Essen. De titel verwijst naar Jacob Visser, een leraar geschiedenis aan een middelbare school in het kleinburgerlijke provincieplaatsje Vlasveld. Hij wordt met verlof gestuurd nadat hij tijdens een les de ondoordachte uitspraak doet ‘dat je beter kampbeul kan zijn dan gevangene'. Via Vissers leerling Clarissa, de dochter van een ‘bevriende' journalist, komt zijn uitspraak flink aangedikt in het streekblad ‘Zwoldrechter Courant' terecht, waarna de gecontesteerde leerkracht van de regen in de dop belandt.

Zijn huwelijk is al langer aan het doodbloeden en nu hij na zijn zogenaamde extreemrechtse uitspraak ook nog eens aan de schandpaal genageld wordt door zijn directe omgeving, spelen de herinneringen aan zijn overleden dochter Lila hem weer volop parten. Rob van Essen maakt pijnlijk duidelijk dat de leegte die de dood van Lila in Vissers leven achterliet, nooit helemaal werd opgevuld. Visser verliest de grip op zijn leven en begaat ongewild de ene stommiteit na de andere. Zo gaat hij bijvoorbeeld samen met Clarissa - nota bene dezelfde leerling die hem door haar loslippigheid aan de galg heeft gepraat - tevergeefs op zoek naar harmonie in een afgelegen caravan.

Daar blijft het echter niet bij. Vissers leven is in een maalstroom beland en hij moet de kelk tot op de bodem ledigen. Nadat hij onopzettelijk een cliniclown vermoordt, groeit Visser bij de plaatselijke ultrarechtse jeugd uit tot een soort heiland. De neonazi's verenigen zich in de ‘Visserjeugd', dragen banden met de ‘v' van Visser erop rond hun bovenarm en stichten in naam van hun leider brand in de synagoge. Jacob Visser heeft niets met deze wandaden te maken, maar doet geen enkele poging om de valse beschuldigen aan zijn adres te weerleggen. Verteerd door schuldgevoel omwille van de dood van zijn dochter verliest de ex-leraar langzaamaan alle grip op de werkelijkheid en gaat hij compleet onverschillig zijn schijnbaar onafwendbare noodlot tegemoet.

Rob van Essen heeft naar wij weten nooit een kind verloren, maar toch zet hij in ‘Visser' een hartverscheurend portret neer van een gemankeerd ouderschap. De wijze waarop hij hier over een onverwerkt afscheid van een bloedeigen kind schrijft, roept herinneringen op aan ‘Schaduwkind', het smartelijke boek dat P.F. Thomése schreef na de dood van zijn dochtertje Isa.

Niettegenstaande zijn zwaarmoedige en diepmenselijke ondertoon is deze roman een echte pageturner, in de goede betekenis van het woord. Rob van Essen beheerst de kunst om gestaag naar een ontnuchterende climax toe te werken en weet zijn gelaagd verhaal verrassend luchtig te houden dankzij zijn realistische schrijfstijl en de nodige met humor gekruide fragmenten.

‘Visser' kan misschien nog het best vergeleken worden met een vlijmscherpe vishaak. Voordat je het goed en wel beseft, dringt deze roman steeds dieper onder je huid door en ook na het omslaan van de laatste pagina laat hij nog de nodige krassen op je ziel achter. De jury van de Libris Literatuurprijs had dan ook overschot van gelijk toen ze ‘Visser' een plaatsje op haar shortlist gunde .

Details Fictie
Auteur: Rob Van Essen
Copyright afbeeldingen: Nieuw Amsterdam
Uitgever: Nieuw Amsterdam
Jaar:
2008
Aantal pagina's:
189