Amos Oz, Verzen van het leven en de dood

De verbeelding aan de macht

‘Dit zijn de belangrijkste vragen: Waarom schrijft u? Waarom schrijft u juist in deze vorm? Wilt u uw lezers beïnvloeden, en zo ja, in welke richting probeert u hen te beïnvloeden? Welke functie vervullen uw verhalen? Schrapt u voortdurend of schrijft u rechtstreeks vanuit uw inspiratie?' De beginregels van ‘Verzen van het leven en de dood' van de Israëlische schrijver Amos Oz zijn een ware goudmijn voor iedere journalist die op zoek is naar sterke vragen die hij een gereputeerd schrijver voor de voeten kan werpen.

Amos Oz voegt er meteen ook een goede raad aan toe voor al zijn collega-schrijvers die vaak tot vervelens toe dezelfde triviale vragen voorgeschoteld krijgen: ‘Er zijn gewiekste antwoorden en ontwijkende antwoorden. Eenvoudige en eerlijke antwoorden zijn er niet.'

Je had het waarschijnlijk al begrepen: het hoofdpersonage van deze roman is een beroemde schrijver. Een schrijver die weliswaar naamloos is en doorheen het hele verhaal consequent ‘de schrijver' wordt genoemd, maar die tussen de regels toch verdacht veel op Amos Oz lijkt.

Voordat hij in een cultureel centrum in Tel Aviv een lezing voor de ‘Kring van de vrienden van het goede boek' moet geven, gaat de schrijver nog snel een hapje eten in een café in de buurt. Terwijl hij heimelijk de bevallige serveerster observeert, slaat zijn verbeelding op hol: ‘Door haar rok heen tekent zich de lijn van haar onderbroek af. Zijn ogen fixeren zich nu op de gesuggereerde contouren: de lichte asymmetrie ten gunste van de linkerheup vindt hij heel opwindend.' In de oeverloze fantasie van de schrijver wordt de vrouw een personage in een van zijn boeken waarrond hij een heel verleden boetseert.

Wanneer de schrijver even later lichtjes verveeld zit te luisteren naar een diepgravende uiteenzetting van zijn eigen leven en werk door de pretentieuze literatuurwetenschapper die zijn lezing inleidt, daalt zijn blik af naar het publiek. Weer komt de verbeelding aan de macht: iedere toeschouwer is de aanzet tot weer een nieuw verhaal. Een voor een geeft hij de omstanders een naam en een verzonnen leven.

Roechele Reznik, die fragmenten uit het nieuwe boek van de schrijver voordraagt tijdens zijn lezing, zal uiteindelijk de grootste rol spelen in de gefictionaliseerde wereld. De schrijver beleeft met haar een erotische liaison die door Amos Oz op weergaloze wijze wordt beschreven. De teder verhaalde liefdesgeschiedenis roept spontaan herinneringen op aan de verleidelijke verhaalkracht van ‘Liefde in tijden van Cholera' van Gabriel Garcia Marquez.

Met zijn doodeerlijke ontboezemingen laat Amos Oz ons onbeschroomd in zijn schrijversziel kijken. De gelauwerde schrijver blijkt uiteindelijk ook maar een eenzame en verlegen man te zijn die bij een jongere vrouw een sprankeltje liefde en genegenheid probeert te vinden. Hij hoopt dankzij zijn boeken onsterfelijk te worden, maar vreest dat hij net zoals de dode dichter Tsefanja Beet Helachmi snel in de vergetelheid zal raken.

De vakbondsman die in deze roman zijn beklag doet over ‘de zogenaamde hedendaagse Hebreeuwse literatuur die hoegenaamd niets bevat waaraan wij behoefte hebben in deze tijd' zou dus beter moeten weten. ‘Verzen van het leven en de dood' is een aangrijpende en gedurfde roman die er absoluut toe doet. In een kort tijdsbestek van amper 150 pagina's bewijst Amos Oz met zijn zinderend geschreven relaas dat hij uit het goede schrijvershout gesneden is en dat hij met recht en reden steeds vaker getipt wordt als een toekomstige laureaat van de Nobelprijs voor Literatuur.

Details Fictie
Originele titel:
Charoezee bachajiem wehamawet
Auteur: Amos Oz
Vertaler: Hilde Pach
Uitgever: De Bezige Bij
Jaar:
2007
Aantal pagina's:
150