Philip van Lelyveld, Veredeling en manipulatie

Bionzin

Dit boek belooft veel in de inleiding. De samensteller wil een grondige samenvatting van het biotechdebat geven, een levensecht beeld schetsen van de situatie en van de belangrijke vragen in de biotechnologie vandaag en bovendien ook nog eens kritisch zijn ten opzichte van de industrie die het boek sponsorde. Dit alles in een compact bestek van zo'n goeie 150 pagina's. On était très curieux.

Al vlug blijkt dat de lat in de inleiding onmogelijk hoog gelegd is, want hier en daar schort er heel wat aan het boek van de schielijk overleden chemicus en industrieel Philip van Lelyveld. Het was de laatste wens van de man om dit boekje samen te stellen en het bedrijf waarbij hij tot het einde van zijn leven werkte, het biotechnologieconcern Gist Brocades/Dsm, heeft hem gesponsord om dit te realiseren. Hoe vreselijk altruïstisch van hen! Of niet?

Niet dus, want het boek is een vrij tot zeer onkritische lofzang op de successen van de biotechnologie geworden. Dat komt grotendeels door de vorm waarin het boek is opgesteld, namelijk interviews met mensen die iets te maken hebben met biotechnologie. Er is een opvallend evenwicht in de spreekpartners van de schrijver van het boek; zeven van de vijftien geïnterviewde personen zijn hardliners uit het bedrijfsleven en de industrie, een vijftal zijn (positief) politiek betrokken bij het reguleringsdebat en slechts twee zijn activistische tegenstanders.

De boodschap die vanuit de industrie gegeven wordt, is altijd dezelfde en gaat, net zoals een lp die blijft haperen, na een tijdje enorm vervelen. Die boodschap is dat biotechnologie nooit honderd procent veilig zal zijn, omdat je in de wetenschap nooit met zekerheid effecten kan voorspellen, maar dat ze hard hun best doen en dat de consument meer vertrouwen moet hebben. Biotechnologie zou, aldus de industrie, op een schitterende manier de problemen van overbevolking en vervuiling kunnen oplossen, maar we moeten hen dan wel genoeg ruimte geven. Wij zijn geen tegenstanders van biotechnologie, maar de jeremiade in dit boek lijkt onze standpunten ten opzichte van de biowetenschappers geen goed te doen, veeleer integendeel.

De activisten die aan het woord gelaten worden, zijn twee zeer inconsistente en weinig coherente lieden die schitterende dingen zeggen als: 'Hoe kunnen we de voedingsproductie per hectare maximaliseren? Ik zeg: het concept van de moestuin.' Dat lijkt een nogal naïeve oplossing met al die horden hongerige Afrikanen in de achtertuin van Europa en bij nader inzien is het dat ook, het is zelfs ronduit stompzinnig. Dan is de vraag die wij ons stellen: waarom laten ze net deze mensen aan het woord? We kunnen maar één antwoord bedenken en dat is dat ze het doen om tegenstanders indirect, onder het mom van hun democratische participatie, monddood te maken. Niet zo fraai, Gist Brocades/Dsm.

Wat wij eigenlijk willen als we dergelijke boeken onder onze neus krijgen, is iets bijleren. We wilden in dit boek op een heldere maar niet te kinderachtige manier horen waar het nu allemaal over ging en gaat in de biotechnologie van vroeger en vandaag. Desnoods mocht er wat basischemie en -fysica aan te pas komen. Onze wetenschappelijke kennis is wellicht klein, maar onze interesse is groot. Helaas dachten de heren schrijvers overduidelijk dat de consument er te stom voor is en kozen ze voor dit nietszeggende en vooringenomen foldertje over de wensdroom van een industrie die als een zevenjarige mokt omdat ze haar zin niet krijgt. Blijven werken aan die communicatiestrategieën, jongens. Jullie krijgen het vast wel onder de knie, ooit.

Details Non-fictie
Auteur: Philip van Lelyveld
Uitgever: Balans
Jaar:
2009
Aantal pagina's:
148