Vanessa Joosen, Rita Ghesquière, Helma Van Lierop-Debrauwer (red.), 'Een land van waan en wijs'

Jeugdliteratuur – een genre in beweging

Sinds het verschijnen van “De hele Bibelebontse berg’ in 1989 maakten de (Nederlandstalige) jeugdliteratuur en –cultuur een verdere evolutie door. Mede hierdoor ontstond de noodzaak aan die ontwikkeling recht te doen en bv. ook ‘nieuwe’ media een plaats te geven in een ‘nieuwe literatuurgeschiedenis’. Daarnaast streven de samenstellers naar meer eenheid tussen de verschillende bijdragen en een solide theoretische fundering. De aandacht voor de ontwikkeling van de Friese jeugdliteratuur vormt bv. een welkome aanvulling.

De 575 pagina’s tellende turf opent met een inleidend historisch hoofdstuk dat inhoudelijk en structureel de krijtlijnen voor de ‘geschiedenis van de Nederlandse jeugdliteratuur’ uittekent. De drie redactieleden, Rita Ghesquière, Vanessa Joosen en Helma van Lierop-Debrauwer, kaderen het opzet van deze geschiedenis, waarin de nadruk op ontwikkelingen en tendensen in de 20ste eeuw ligt. Vervolgens verschuift de focus naar ‘pedagogen, filosofen en maatschappelijke hervormers’ van wie de invloed op jeugdliteratuur van aanzienlijk belang is geweest.

In 16 lijvige bijdragen wijden specialisten uit het vakgebied zich aan bijdragen over o.a. ‘filosofische en religieuze kinderliteratuur’, ‘sprookjes en mythen’, ‘kinderpoëzie’ en ‘fantasieverhalen’. Met vooralsnog weinig belichte onderwerpen als ‘jeugdtijdschriften’ en ‘games, apps en jeugdliteratuur’ wordt aan het diverse karakter van het genre recht gedaan. Uiteenlopende visies op ‘goede kinderboeken’ door de eeuwen heen komen veelvuldig aan bod; de gelijkenissen en verschillen in (evolutie van) jeugdliteratuur tussen Vlaanderen en Nederland bieden een schat aan interessant vergelijkingsmateriaal. Bovendien bewijzen de auteurs dat de Nederlandstalige jeugdliteratuur geen afgebakende eenheid is, maar dat integendeel van wederzijdse beïnvloeding met buitenlandse (jeugd)literatuur sprake is.

In alle bijdragen wordt overtuigend aangetoond hoe jeugdliteratuur onmiskenbaar geworteld is in een brede maatschappelijk-historische context. Auteurs illustreren hun vertoog met voorbeelden uit zowel oudere kinderliteratuur als hedendaagse teksten; een goedgekozen invalshoek die apert aantoont hoe contemporaine jeugdboeken als schakel in een proces fungeren. Bevindingen uit wetenschappelijk onderzoek worden ruimschoots van een uitgebreid begrippenapparaat en citaten voorzien. Tevens toetsen de auteurs gangbare theorieën kritisch aan de praktijk. Opvallend is de zin voor nuance, bv. in het aanreiken van typologieën en stellingen die na gedegen onderzoek ook (deels) verworpen worden. Twee bijdragen, nl. over ‘jeugdtijdschriften’ en ‘beeldverhalen’, zijn op eerder beperkt theoretisch instrumentarium gebaseerd en beperken zich grotendeels tot het opsommen van titels en auteurs.

‘Een land van waan en wijs’ wil zich niet als exclusief academisch standaardwerk manifesteren, maar een gefundeerd naslagwerk zijn om ‘literatuur te begrijpen in haar ontstaanscontext’. De op gedegen onderzoek gebaseerde bijdragen, geschreven in een heldere, toegankelijke stijl, bieden zowel citaten uit zowel (inter)nationale gecanoniseerde teksten als boeken die (bijna) uitsluitend populariteit genieten bij jongeren. Alle bijdragen verklaren die ontwikkeling tegenover een maatschappelijk-sociale achtergrond en tonen zo overtuigend aan hoe de Nederlandstalige jeugdliteratuur zich vanaf haar ontstaan heeft ontwikkeld. Het maakt ‘Een land van waan en wijs’ tot absolute aanrader, voor alwie van ver of dichtbij met jongeren en literatuur begaan is.

 

Details Non-fictie
Onder Redactie Van: Vanessa Joosen, Rita Ghesquière, Helma van Lierop-Debrauwer
Uitgeverij : Atlas Contact
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
576