Tom Lanoye & Anni van Landeghem, 'Lanoye 60: groepsportret met een brilletje'

Een feestelijke oude schoendoos

In het middelbaar veranderen nogal wat lezers onder ons in niet-lezers, platgeslagen door literatuuropdrachten. Bij ons was het niet anders, tot we op ons zestiende 'Alles moet weg' mochten lezen van Tom Lanoye. Samen met Herman Brusselmans ('De man die werk vond') vormde Lanoye voor ons een ontsnappingsroute uit het moeras van nuffige en suffige literatuur.

'Ik moet u nog meer bekennen. Ik schrijf dt-fouten. Het is gotgeklaagt maar, het is zo. En ik schrijf 'systematisch' systhematisch fout.'

Een paar zinnen uit 'Gepassioneerd analfabeet', een speech die Tom Lanoye gaf tijdens een persmoment van Welzijnszorg in '97. Het is één van de talloze tekstfragmenten uit het verleden die opgenomen zijn in deze overvloedig geïllustreerde bundel. Lanoye interviewt zijn ouders, schrijft een gloedvolle speech voor het vijftigjarige bestaan van boekhandel Athenaeum in Amsterdam. Hij pent een warme brief naar de weduwe van fotograaf Patrick De Spiegelaere en kruist een laatste keer de degens met zijn - dankzij 'Sprakeloos' - overbekende overleden moeder ('Voor u was emotionele chantage wat een zwiepende voorzet is van Kevin De Bruyne.')

In zes hoofdstukken komen de verschillende facetten langs van Lanoyes schrijverschap: van beginperiode over familie tot zijn werk als polemist en theaterschrijver. Wat daarbij opvalt, is hoe vilein de kritieken waren in de beginperiode: 'Hij heeft, als hij zichzelf speelt, een irritant toontje en de irritatie loopt op naarmate hij meer gemeenplaatsen spuit.'

Dat standpunt was niet uniek. Herman Van Rompuy, Marc Reynebeau en Louis De Lentdecker toonden zich bijzonder scherp ten opzichte van Lanoyes schrijverschap. Dat hij zich zou ontwikkelen tot volksschrijver was voor een pilaarbijter als Louis De Lentdecker volstrekt ondenkbaar. En toch bezitten ondertussen hele volksdrommen één of meerdere boeken van de schrijver uit de Sint-Niklaas.

'Lanoye 60' heeft iets weg van een alternatief fotoalbum. Bladerend door het boek merk je hoe zijn productie steeds meer en meer verbindingslijnen vertoont met de ons omringende maatschappij.

Dit document is een verdraaid mooie aanvulling op het reguliere werk van Tom Lanoye en het laat de lezer toe een zijdelingse blik te werk op het ontstaan van zijn oeuvre.