Thomas van Aalten, 'Leeuwenstrijd'

Van vaders en zonen

‘Leeuwenstrijd’ is geen verhaal dat achteloos uit een pen vloeit. Thomas van Aalten zoekt het ideologische spanningsveld op tussen vier generaties mannen. Invoelbaar proza gaat nooit vervelen.

Doorgaans vinden zonen van hun vaders dat ze te streng zijn en hun onwil om mee te veren niet genoeg maskeren. Het vergaat Eduard Doni niet anders. Zijn vader Toni, een Italiaans-Limburgse staalarbeider die zich met zijn huwelijk een flink eind omhoog op de maatschappelijke ladder katapulteerde, droomde van een andere carrière voor zijn zoon dan docent maatschappijleer. Het gevolg is een reusachtig wederzijds wantrouwen dat nazindert tot in Toni’s hoogbejaarde dagen.

Ook tussen Eduards zoon Salvatore en diens zoon Luca wringt het. Salvatore is een copywriter die de campagne waarop hij wroet op alles laat primeren, en of zich dat zal wreken.

Subtiel ontrafelt van Aalten hun ideologische houvast. Waarom Eduard een linkse activist is, benoemt hij niet. Door niet in de verf te zetten dat het liberalisme dat zijn vader huldigt daar niet vreemd aan zal zijn, toont hij aan dat de revolutie die iedere generatie predikt complex is van herkomst. Een andere wijze les die van Aalten in de witregels smeedt is dat het geen obstakel vormt om andere idealen te koesteren, het kan zelfs noodzakelijk zijn voor vaders en zonen om elkaar finaal te begrijpen.

Opvallend is dat de woorden die de personages uitwisselen zelden of nooit een generatie overslaan. Als dat toch gebeurt - Luca die zijn grootvader aangetekende zendingen bezorgt - is het achter de rug om van zijn vader, die ze niet opende. Het motief van de puber is niet de vernedering, hij springt in de bres voor zijn vader die hem op dat moment meer nodig heeft dan andersom.

Over het boek ligt een zachte deken van mededogen. Idealisme maakt veel kapot, maar de liefde van een vader voor zijn zoon of omgekeerd, is een deel van ons DNA. Dat snijd je er niet uit, in die schaduw van onze ziel kunnen we altijd op adem komen.

Het zijn één voor één goede zinnen die van Aalten schrijft, ze zijn onopvallend maar vitaal. Eenvoudig doet als adjectief tekort aan zijn vakmanschap. Vernuftig proza herken je als je blik er achteloos overheen glijdt, gehaast om de gloed die eruit opstijgt te inhaleren. Het is pas als je die woorden herleest, dat het metier zich openbaart.

Zo vertelt Salvatore dat hij tijdens een van de eerste avonden die hij met Sonja doorbracht moest huilen. ‘Ik wist het niet precies, ik kon het amper verwoorden. Misschien was ik nog geraakt door de bereidwilligheid van mijn ouders om mijn opa in huis te nemen.’ Een verliefde man ligt te janken in de armen van zijn nieuwe liefde en denkt aan het warme nest waarin hij is groot geworden. Veel meer geeft hij niet prijs en toch voel je de beladenheid van de band met zijn ouders.

van Aalten is schrijver genoeg om ook andere thema’s aan te tikken: het leeuwenpak dat altijd terug komt zonder dat het een geforceerd bindmiddel is, de ontluikende sensualiteit tussen Luca en zijn stiefzusje, maar ook de tijdsgeest. Het relaas overspant ruim een halve eeuw Europese geschiedenis, van de wrange jaren veertig over de Wende tot de vloed aan crises die ons nu overspoelt.

Of ‘Leeuwenstrijd’ er meer toe doet dan de bejubelde generatieromans van Marja Vuijsje of Eugen Ruge is als vraag overbodig. Relevanter is de vaststelling dat hij een tijdloos boek afleverde dat herkenbaar zal zijn voor heel veel mensen uit verschillende generaties. van Aalten illustreert dat goede literatuur voor niets kan ingeruild worden. De spiegel die hij ons voorhoudt heeft gouden randen.

Details Fictie
Auteur: Thomas van Aalten
Uitgeverij: Nieuw Amsterdam
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
380