Thomas Eyskens, 'Toen met een lijst van nu errond'

Herman De Coninck: een gekweld man?

Het plotselinge overlijden van Herman de Coninck op een Portugees terras op 22 mei 1997 zorgde voor een schokgolf in de Nederlandse letteren. De dichter-journalist was immers immens populair. Ook na zijn dood wordt hij nog gelezen en is zijn literaire nalatenschap goed voor tal van publicaties. Dat de Coninck een complexe persoonlijkheid was, blijkt nu uit 'Toen met een lijst van nu errond', een biografie van Thomas Eyskens.

Een lijvig boek waarin hij zo veel mogelijk facetten en voorvallen uit het leven van de dichter bijeen heeft geharkt. Een nobel streven, ware het niet dat Eyskens zich enigszins heeft vergaloppeerd. Er is duidelijk een teveel aan faits divers waardoor het literair belang van de Coninck verdrukt wordt. Of wil Eyskens door het opdissen van saillante anekdotes over het strenge katholieke nest waarin Herman opgroeide, zijn pedofiele vader, zijn Humo-verleden, zijn echtscheiding van Lieve, zijn vaak moeilijke relatie met Kristien Hemmerechts enzovoort vooral het grote publiek bereiken? Is dat eveneens de reden waarom hij zich niet waagt aan een persoonlijke interpretatie? 

Het wordt pas interessant zodra de gekwelde dichter in beeld komt. Dat de Coninck zich verongelijkt voelde, was algemeen bekend. De redenen hiervan worden door biograaf Eyskens keurig op een rijtje gezet. Zo verkocht zijn bundel 'Zolang er sneeuw ligt' voor geen meter in Nederland. De kritiek was bovendien hoofdzakelijk negatief. Dat was allesbehalve naar de zin van de Coninck die de Hollandse critici verweet veel te trendgevoelig te zijn. Zijn teleurstelling was groot, maar hij verdedigde zich met deze oneliner: "God leest mijn gedichten graag. God is geen Hollander, blijkbaar."

Een tweede klap moet hij incasseren als hij met 'De hectaren van het geheugen', zijn meest succesvolle bundel, in 1985 naast de Staatsprijs voor Poëzie grijpt. Die gaat dat jaar naar Roger M.J. De Neef voor 'De vertelkunst der bloemen'. Volgens de Coninck de schuld van de jury: "Een onnozele, totaal verpolitiekte jury met een paar mensen erin die gezworen hadden dat ik die prijs niet zou krijgen."

En ook in oktober 1993 valt hij alweer buiten de prijzen als Leonard Nolens - in wie hij zijn meerdere erkent - voor zijn bundel 'Liefdesverklaringen' de Staatsprijs voor Poëzie krijgt toegewezen. Er zat niets anders meer op dan zich in zijn lot te schikken: hij was niet langer meer de meest populaire dichter van Vlaanderen. 

Haalde Herman de Coninck als dichter niet het niveau van Hugo Claus, Paul Snoek en Leonard Nolens, dan lag zijn belang vooral in het ontdekken van jong talent en essayistiek waarin hij zich als een ervaren en betrouwbare poëtische gids ontpopte. Thomas Eyskens heeft hoe dan ook met 'Toen met een lijst van nu errond' een degelijk werkstuk afgeleverd. Een gedetailleerd portret van een goede dichter, maar een gekwelde man. Alleen jammer dat de jaren zestig en zeventig wat onderbelicht zijn gebleven.

Details Non-fictie
Thomas Eyskens, 'Toen met een lijst van nu errond'
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
592