Theo Thijssen, 'De zwembadpas'

De schrijvende schoolmeester

Werken als 'Kees de jongen' en 'De gelukkige klas' hebben ervoor gezorgd dat Theo Thijssen (1879-1943) nog steeds tot de verbeelding spreekt. De Nederlandse schrijvende schoolmeester is doorheen de jaren een instituut geworden in de Nederlandse literatuur. Niet zo verwonderlijk als je weet dat wijlen Simon Carmiggelt, Geert Mak en Remco Campert fans zijn van zijn boeken die nog altijd worden gelezen. 

Thijssen groeide op in de Amsterdamse volkswijk de Jordaan, waar zijn vader een schoenwinkeltje had. Na een opleiding aan de kweekschool van Haarlem werd hij onderwijzer in Amsterdam. Niet zomaar een onderdanige schoolmeester, maar veeleer een rebel avant la lettre. Zo zette hij zich onder andere af tegen alles wat hij als een bedreiging voor goed onderwijs ervoer. Met 'Kees de jongen' schreef hij een roman die intussen een klassieker is geworden. Een triest verhaal over een jongen, die zich na de dood van zijn vader, overeind houdt met dagdromen en zijn liefde voor klasgenote Rosa Overbeek.

Het spreekt voor zich dat in 'De zwembadpas', een gedundrukte editie van uitgeverij Van Oorschot, een uitgebreide selectie - romanfragmenten, columns  en memoires -  uit het oeuvre van Thijssen dan ook niet mocht ontbreken. De titel van deze anthologie verwijst naar een idiosyncratische manier van lopen: 'Als je 's  goed opschieten wou; moest je voorover gaan lopen, net of je telkens viel en dan maar met je armen zwaaien, heen en weer.'

Een van de opmerkelijkste fragmenten komt zonder meer uit  'De gelukkige klas'  waar de lezer de notities van de immer energieke meester Staal kan inkijken. Bijvoorbeeld welke leerlingen in aanmerking komen om een vreemde taal aan te leren. Of hoe Leentje Roos niet langer meer een stakkerdje is in de klas. Een bezoek aan Artis, dat door alle leerlingen op gejuich wordt onthaald, grijpt Thijssen zonder meer aan om zich als een scherp observator van uiteenlopende kinderlijke reacties te profileren.

'De zembadpas'  is in alle opzichten een handzaam boekje met juist gekozen fragmenten uit het rijke oeuvre van Theo Thijssen. Tintelend proza dat, ondanks de jaren, niets aan frisheid en zeggingskracht heeft ingeboet. Proza van de hoogste kwaliteit, niveau Nescio en Elsschot.

Details Fictie
Uitgeverij: Uitgeverij Van Oorschot
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
277