Ted van Lieshout, 'Kunst?'

Kunst? Ja!

Met boeken als 'Stil leven' en de reeks 'Papieren museum' betoonde Ted van Lieshout zich als enthousiaste pleitbezorger van de schone kunsten. Op zijn eigen, ongedwongen manier en in glasheldere stijl weet hij meesterwerken uit de kunstgeschiedenis bij een jong publiek te introduceren. Van Lieshouts achtergrond – hij studeerde Beeldende Kunsten en Vormgeving aan de Gerrit Rietveld Academie – is daaraan niet vreemd.

In 'Kunst?' laat van Lieshout zich inspireren door de honderdste verjaardag van - jawel - ‘Fontein’ van Marcel Duchamp, in 2004 nog verkozen tot meest invloedrijke kunstwerk van de twintigste eeuw. Het is een klein boekje geworden, maar met een blikvanger van formaat als voorpagina: tegenover een zwarte achtergrond, omgeven door knaloranje letters, prijkt ‘Fontein’, een duidelijk antwoord op de vraag uit de titel.

Van Lieshout laat zich leiden door de vraag wanneer je een object als kunstwerk kunt beschouwen. Hij vertrekt vanuit een imaginaire dialoog, waarin hij twee onzichtbare sprekers aan het woord laat. Tegenover de verdediger van ‘Fontein’ als kunstobject – in wie de lezer duidelijk Lieshouts mening herkent – staat een kritische beoordelaar die enkel klassieke werken als échte kunst beschouwt. ‘Het melkmeisje’ bijvoorbeeld. 'Je kunt zien dat het kunst is doordat er een lijst omheen zit.' De dialoog blijkt een interessante invalshoek: terwijl zich een levendig gesprek ontwikkelt tussen beide antagonisten, komt de vraag naar de eigenheid van kunst haast onbewust centraal te staan.

Gaandeweg passeren meerdere criteria de revue, zoals: 'mooi bedoeld', 'altijd ernstig', 'staat op een sokkel', 'moet uniek zijn' en 'bevindt zich in een museum'. Het is een mager instrumentarium dat de criticus hanteert, en voor de bevlogen gids dan ook niet moeilijk te weerleggen. Integendeel zelfs, alle genoemde eigenschappen zijn ook toepasbaar op ‘Fontein’. Op een dicht bedrukte bladzijde schept onze gids in z’n heldere, enthousiasmerende stijl een boeiende achtergrond bij het kunstwerk. Die verdediging loont inhoudelijk wel, maar is visueel minder aantrekkelijk: de tekst wordt op één bladzijde samengebald, wat de overzichtelijkheid niet ten goede komt. Afsluiten doet van Lieshout met het eerder verschenen gedicht ‘Het woordje kunst’ dat naadloos bij de inhoud aansluit. Achteraan het boek volgt nog een woordje uitleg bij de vermelde kunstwerken.

Het lijkt haast onbegonnen werk om de ontstaansgeschiedenis en invloed van een werk als ‘Fontein’ in een boekje van nauwelijks dertig bladzijden te verduidelijken. Daarvoor heb je een bevlogen gids als van Lieshout nodig, die z’n vurige pleidooi over de identiteit van kunst ook nog eens in een stijlvolle vormgeving verpakt. Een meer dan feestelijk ode ter ere van honderd jaar ‘Fontein’.

 

Vanaf 7 jaar

 

Details Non-fictie
Auteur: Ted van Lieshout
Uitgeverij: Leopold
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
32