Sophie De Schaepdrijver, 'Gabriëlle Petit'

Prachtig eerbetoon aan een vergeten heldin

Wie Brussel kent, kan niet om de naam van Edith Cavell heen. In Ukkel is een ziekenhuis naar de Engelse genoemd en ook meerdere straten en pleinen in Brussel maar ook in Oostende en Gent dragen haar naam. Ze wordt herdacht in Londen en zelfs Canada. Haar verhaal is tot op vandaag redelijk bekend bij het grote publiek: Cavell was verpleegster die daarnaast ook werkte voor de Britse geheime dienst tijdens WOI. Ze werd door de Duitsers opgepakt, berecht en uiteindelijk gefusilleerd. Ze wordt terecht geroemd als heldin en haar herinnering leeft verder.

Minder bekend is Gabrielle Petit. Belgische oorlogsheldin, net zoals Cavell spionne voor de Britse geheime dienst. Ook zij onderging het lot van Cavell: opgepakt, berecht en ter dood gebracht. En toch herinnert bijna niemand zich nog deze kranige jongedame. Haar naam en faam zouden gelijk moeten zijn aan die van Cavell. En toch, we vernoemen haar amper - of niet! - in onze collectieve geschiedenis. Reden genoeg voor historica Sophie De Schaepdrijver om een bescheiden monument in woorden op te zetten om haar nooit meer te vergeten.

Het is niet de eerste keer dat De Schaepdrijver zich aan de Eerste Wereldoorlog waagt. Met  ‘De Groote Oorlog’ schreef ze één van de standaardwerken over WOI. De materie is haar dus niet vreemd. Maar nu richt ze zich op één individu. 

En wat voor één. Over Gabrielle Petit is niet zo bijster veel geweten maar de auteur deed haar research grondig. Wat heet: van de bijna 450 pagina’s die het boek telt, zijn er bijna 100 gewijd aan noten en de bibliografie. Van een titanenwerk gesproken. De schrijfster reconstrueert in het eerste deel van haar boek meticuleus het bewogen leven van Petit. Van haar bescheiden komaf, haar droevige jeugd, over de zoektocht naar zichzelf, naar de spannende maanden in het verzet tot haar heroïsche dood: met veel aandacht voor detail, en prachtig geschreven, komt Petit tot leven. Vooral haar moed en overzettelijkheid tijdens haar gevangenschap (Petit heeft haar handlangers nooit verraden) blijven bij. En tonen dat Petit terecht het label ‘heldin’ verdient.

In deel 2 van het boek wijdt De Schapdrijver zich aan de tanende herdenking van Petit. We zien hoe kort na WOI Petit terecht en massaal werd herdacht als heldin van het vaderland. Monumenten, straten, herdenkingen, het kwam haar allemaal toe. Tot lang na WOII was haar verhaal gekend en werd er de nodige aandacht aan haar persoon gegeven. Maar midden jaren 60 verdween Petit langzaam van de radar. De interesse verdween. De herdenking van de vijftigste verjaardag van haar dood in 1966 werd - belangrijk detail - niet in de hoofdstad gevierd, waar ze om het leven kwam, maar in haar geboortestad Doornik. Het illustreert de verminderde interesses. Het toont aan hoe we met onze helden omgaan.

Daarom is het boek van De Schaepdrijver anno 2019 meer dan welkom. Het toont aan dat een individu, hoe bescheiden ook, zich niet hoeft neer te leggen bij de geschiedenis. Dat je, hoe klein ook, een verschil kan maken. Dat van welke komaf je ook bent, je je plaats kan opeisen. Laat dat de kracht zijn van dit boek. Iedereen die ook maar een beetje geïnteresseerd is in de Belgische geschiedenis moet dit boek lezen. Al was het maar om de naam Gabrielle Petit nooit meer te vergeten.

 

Details Non-fictie
Auteur: Sophie De Schaepdrijver
Uitgeverij: Horizon
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
447