Simone Korkus, 'Het dienstmeisje van Degrelle'

Voortdurend verhuizen en onderduiken

Het opzet was majestueus: een boeiend verhaal brengen met een begin, een midden en een einde. Helaas, na nauwelijks te tellen interviews, onderzoek in archieven en reizen van hort naar her, draaide alles anders uit. Het resultaat mag er best wezen: Simone Korkus schreef met 'Het dienstmeisje van Degrelle' een document humain dat leest als een roman. Meer nog, dit is een boek dat breekt met het zwart-wit denken dat al te vaak met de Tweede Wereldoorlog wordt geassocieerd. Zo slaagt Simone Korkus er moeiteloos in op een genuanceerde manier het begrip collaboreren - wie was fout en wie niet? - te relativeren. Geen wonder dat de auteur er ruim vier jaar heeft over gedaan om de belevenissen van de Joodse familie Hannah Nadel gedetailleerd in beeld te brengen. 

Het toeval wil dat de auteur, na een lezing in de Israëlische stad Nazareth, een groep Belgische pelgrims ontmoet. Een van de aanwezigen vertelt haar het verhaal van de Belgisch familie Cornet en de Joodse Hannah Nadel. 

Al spoedig blijkt dat deze familie gedurende de Tweede Wereldoorlog bereid is onderdak te bieden aan Hannah, haar moeder en haar nichtje. Hieraan gaat een lange geschiedenis vooraf.

Het verhaal neemt een aanvang in België, waar Elias en Havah - de ouders van Hannah - uit Polen via Duitsland ten slotte in Charleroi arriveren. Ze verblijven er tijdelijk om vervolgens naar naar Brussel te verkassen. De stad biedt echter geen rust. Het gezin verhuist van het ene adres naar het andere. De Duitse bezetter is een vervaarlijk spook dat voortdurend overal opdoemt. Er zit voor Hannah en haar ouders hoe dan ook niets anders op dan zich op een dag naar het kantoor van de Vereniging van Joden in België (VJB) te begeven om er hun Jodenster op te halen.

'De dag dat ik de gele ster op mijn jas bevestigde, werd ik me ervan bewust dat ik Joods ben en dat dat voor de wereld wel degelijk iets uitmaakte.'

De gevolgen van het nazisme blijven uiteraard niet uit. Via een kennis verneemt Hannah dat Paul, haar geliefde, in Auschwitz om het leven is gekomen. Een triest lot dat, net als haar vader, haar ook te wachten staat? Een advertentie in de krant brengt redding. Samen met haar moeder en nichtje wordt ze bij het echtpaar Henri en Madeleine Cornet als hulp in de dagelijkse huishouding in dienst genomen. Na verloop van tijd komt evenwel aan het licht dat de vrouw des huizes de zus is van Léon Degrelle, leider van Rex. Komt hij op bezoek dan zit er voor hen anders niet op dan zich in de kelder van de woning te verschuilen. Gelukkig loopt alles uiteindelijk goed af.

'Het dienstmeisje van Degrelle' is een authentiek en indringend verhaal, gelardeerd met objectieve informatie over de Tweede Wereldoorlog. Simone Korkus is er zonder meer in geslaagd, in een sublieme stijl, een complex gegeven over nazisme en Jodenvervolging in een intrigerend boek te vatten. Een niet geringe prestatie dat van 'Het dienstmeisje van Degrelle' zoveel meer maakt dan een eerbetoon aan een uitzonderlijke familie tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Polis
Jaar:
2017
Aantal pagina's:
294