Robert Vuijsje, 'Salomons oordeel'

Langverwachte kopie?

De langverwachte opvolger van 'Alleen maar nette mensen' heeft het licht gezien. Met 'Salomons oordeel' blijft Robert Vuijsje in exact dezelfde thematiek hangen: een jongen uit Oud-Zuid die op zoek is naar zijn identiteit en plaats in de (multiculturele?) maatschappij. En hij heeft er tien jaar over gedaan om dát te bedenken?

Een salomonsoordeel is een wijs oordeel. Het is de Bijbelse koning Salomon die zijn naam aan de uitdrukking ontleent: twee zogezegde moeders, een kindje, en hij zei het kindje doormidden te hakken. De ene vrouw zei: goed, zo hebben we allebei niets, en de andere vrouw zei: neen, geef het dan maar aan de ander. Zo wist de koning wie de echte moeder was. In Vuijsjes geval gaat het niet om het ontdekken van al dan niet echt ouderschap, maar wel het onderzoeken van waar zijn ouders staan: achter hem, of niet? Wat doe je als je zoon wordt opgepakt? Een situatie waar de Surinaamse Alissa en de joodse Max mee te kampen krijgen. Hun zeventienjarige zoon is door zijn vriendinnetje beschuldigd van verkrachting. Alissa en Max proberen elk op hun eigen manier de zaak op te lossen, wat al snel een wig tussen hen drijft.

De rode draad in 'Salomons oordeel' is niet zozeer het oordeel, als wel de zoektocht naar identiteit, het belang van geschiedenis en ook in hoge mate racisme. Vuijsje weet opnieuw met behulp van pastiche en parodie de zaken op de kaart te zetten. Zo zijn daar de illustere figuren van ‘De Movement’, die in redevoeringen doorspekt met Engels marketingjargon zich vreedzaam inzetten voor gelijke behandeling van iedereen. Behalve die van de joden, zodat Max, die eindelijk het gevoel had dat 'de boys down waren met hem', rücksichtslos uit de beweging wordt gekieperd. Niet geheel ten onrechte: Max is een vervelende vent die zich door alles en iedereen benadeeld voelt en niet ziet in wat voor elitaire positie hij zich bevindt. Zijn vrouw Alissa is duidelijk sympathieker geschetst. Ze heeft een iedereen-doet-zijn-ding-attitude, maar blijkt als het eropaan komt toch een kant te kiezen. Salomon zelf is ook niet voor een gat te vangen: het ene moment is hij een beminnelijke jongeman, het volgende moment is hij verbijsterend bot en ongevoelig. Maar zoals zijn moeder het zegt: hij is een kind.

Als je 'Salomon’s oordeel' als een losstaand boek bekijkt, niet in de schaduw van zijn grote voorganger, is het een kroonjuweeltje. Op grappige en tegelijkertijd serieuze wijze stelt Vuijsje de samenleving, of eigenlijk de maatschappij Amsterdam, danig in vraag. De stad die bekend staat als het walhalla van alles kan en alles mag, denkt sterkt in hokjes. Je bent rijk of arm, zwart of wit, tof of niet tof. En zo eenvoudig is dat nu eenmaal niet, als je een intelligente joodse jongen uit Oud-Zuid bent, die meer op je Surinaamse moeder lijkt dan op je joodse, en dus blanke, vader. Het boek leest als een trein, en de gelaagdheid die erin zit is nooit moraliserend, maar dient als een aanzet om na te denken over de samenleving. Als ‘opvolger’ echter is het eerder een kopie. Schrijvers schrijven natuurlijk altijd over zichzelf, maar in het geval van Vuijsje is dit wel zeer beperkt. Amsterdam en met name Oud-Zuid, joods, donkere vrouwen met mooie rondingen uit de Bijlmer … been there, read about it. 'Salomons oordeel' behandelt nochtans grootse thematiek die eenvoudig in een andere context geplaatst kan worden. Van een beetje onderzoek buiten de grenzen van je comfortabele bestaan is niemand slechter geworden. Behalve Salomon misschien. Maar daarover oordeelt de lezer. Toch?

Details Fictie
Auteur: Robert Vuijsje
Uitgeverij: Lebowski
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
239