Rick Honings, 'Majoor van het menselijk leed'

Herman Brusselmans: een leven tussen Tania en Lena

Het zal je als schrijver maar overkomen: uitgerekend op je zestigste - tegelijk met het verschijnen van 'Hij schreef te weinig boeken', zijn magnum opus - op een biografie getrakteerd worden. Gelukkig is 'Majoor van het menselijk leed' van Rick Honings geen klassieke biografie geworden. Wat wil je? Herman Brusselmans is, met Lena als zijn nieuwe muze, nog lang niet uitverteld. Vandaar dat Honings niets meer pretendeert dan het leven, het oeuvre en het imago van de schrijver in een verhelderende context te plaatsen.

Of je nu voor of tegen Brusselmans bent, één zaak moet je hem nageven: zijn invloed op andere auteurs valt niet te ontkennen. Populaire namen als Ronald Giphart, Dimitri Verhulst en Herman Koch maken er geen geheim van dat ze door hem zijn beïnvloed. Bovendien is hij, door zijn niet aflatende productie, ongetwijfeld een fenomeen in de Nederlandse letteren. Romans die vlot over de toonbank gaan en waarop geregeld het etiket literaire parel mag worden geplakt: 'De man die werk vond', 'Het einde van de mensen in 1967', 'Watervrees tijdens een verdrinking' en 'Hij schreef te weinig boeken'. 

Wat hem als schrijver zo bijzonder maakt, is dat hij er onafgebroken in slaagt de lezer op het verkeerde been te zetten. Autobiografische gegevens die hij fictionaliseert, het verzinnen van absurde grappen, mediafiguren die hij met alle risico's van dien in hun hemd durft te zetten, enz. Anders gezegd: hij vertelt tegelijkertijd alles en niets. Een talent waarmee alleen de grote schrijvers wegkomen. Bij dit alles komt dan nog de mediafiguur in beeld. Zelfs wie nog nooit een letter van hem heeft gelezen kent Brusselmans, of heeft een uitgesproken mening over hem.

En dat hij niet alleen als auteur een boeiend figuur is, blijkt uit de wijze waarop Honings hem in beeld brengt. Herman is een jongetje dat in Hamme tussen de runderen van zijn vader Gust opgroeit. Hij wordt er geconfronteerd met het harde boerenleven. Als hij later zijn landelijke omgeving verlaat om in Gent te studeren, ervaart hij een cultuurshock.

'Voor het eerst zag hij een homoseksueel, een zwarte en een Marokkaan, zodat hij dacht: What the fuck is dit?'

Hij leert zijn eerste echtgenote Gerda Baeyens kennen en vindt na zijn studies een job als bibliothecaris van de RVA in Brussel. Het zijn niet bepaald vrolijke jaren. Begin 1987 besluit hij beroepsschrijver te worden. Inmiddels is zijn relatie met Gerda niet meer je dat, zodat beiden besluiten uit elkaar te gaan. Na enkele losse scharrels ontmoet hij in december 1993, tijdens een Christmas Show in De Brielpoort in Deinze, Tania de Metsenaere. Ze zijn op slag verliefd, trouwen en beleven talloze gelukkige jaren. Wanneer ze op een dag plotsklaps beslist hem te verlaten, weet hij niet waar hij aan toe is. Tania blijft voor hem zorgen, ze kookt lekker en regelt zijn administratie. Toch gaat hij op zoek naar een nieuwe geliefde, al was het maar om de eenzaamheid tegen te gaan. Melissa Janssens (Manon) daagt op en verdwijnt. Nu is er Lena, een Amsterdamse die buiten de media blijft en over wie hij uitvoerig schrijft in 'De man die te weinig boeken schreef'. 

Het gaat ogenschijnlijk weer goed met Brusselmans die, met een niet aflatend ritme, aan zijn oeuvre verder laboreert. Een oeuvre dat door Rick Honings aan de hand van gesprekken met de auteur, mensen uit zijn entourage, citaten uit kranten en columns, enzovoort wordt geanalyseerd. Op die manier wijst Rick Honings erop dat Herman Brusselmans in de eerste plaats een talentvol schrijver is. Iets wat door zijn veelvuldige tv-optredens weleens uit het oog wordt verloren.