Reinout Verbeke, De achterkant van flatgebouwen

Het geluid van dieren en machinerieën

'De achterkant van flatgebouwen' is een van die weinige Nederlandstalige multimediale publicaties, en een dubbel debuut: dichter Reinout Verbeke (1981) schreef er voor het eerst zijn verzen in neer en op de bijgesloten cd verschijnen enkele gedichten in auditieve versie, door Reinout met Nevenwerking. Wie nieuwsgierig is naar de aard van en een oordeel over het auditieve werk, gelieve zich hierheen te spoeden. Over het geschrevene alleen valt immers ook al meer dan voldoende op te tekenen.

Verbeke is al enkele jaren aanwezig in de Vlaamse poëziewereld en bestendigt met deze bundel de tot voorheen nog grotendeels virtuele titel van aanstormend talent. Hij opent de bundel met 'Het geluid van het gedicht', dat niet alleen toepasselijk is omwille van de genoemde muzikale cross-overs.

In het openingsgedicht is de Australische liervogel een prominente figurant. Even googlen leert ons dat dit beestje een expert is in het nabootsen van klanken van andere vogels én andere wezens of dingen. Een gedicht 'is het geluid van andere vogels / van andere dieren, andere machinerieën // Het geluid van het gedicht / is de Australische liervogel / die twee eksters nadoet'. De poëzie van Verbeke neemt als het ware de geluiden, en daarmee de verhalen, van alles in de omgeving op en maakt er nieuwe muziek van, eindigend met 'de liervogel die de dood / op zijn stembanden heeft gezet'.

In de rest van de bundel blijkt inderdaad dat Verbeke diverse thema's (vriendschap, vaderschap, liefde, om er maar een paar te noemen) aanpakt en ze weet te gieten in nog diversere beelden, precies zoals ook een liervogel in staat is tot onnavolgbare imitaties: Ikaros fladdert als schoonspringer voorbij, evenals matroesjka's, lekkende lidwoorden en dijen als vliegenvangers.

Een tweede constante die al in het openingsgedicht tot uiting komt, is de aanwezigheid van dieren in allerlei soorten en maten: de liervogel naast de lipvisachtigen, vliegen naast herten, en uiteindelijk ook de robotten naast de mensen. Verbeke voert de dieren en hun gewoonten metaforisch op. Het zijn de dierlijke kanten in de mens waar hij zich op richt.

De eerste afdeling gaat over het lichaam en in hoeverre diens driften de onze zijn, alsook in hoeverre een lichaam dat niet menselijk is, toch iets menselijks kan ervaren. In ‘Honda asimo' probeert de ik-figuur een lichamelijke relatie op te bouwen met een zorgrobot. Het zinvol communiceren met een molecuul in ‘Nanomeisje' gaat eveneens moeilijk, omdat het alleen wil spreken in termen van meetbaarheid.

En als Verbeke dan over de taal spreekt, dan is dat ook zonder al te hoogmoedige verwachtingen. In het gedicht ‘Scrabble', in de gelijknamige afdeling die losjes bijeengehouden wordt door taal als thema, spreekt hij een kind toe: ‘Ruil je naam voor een handvol blanco letters / Snoer de vierkante taal waaruit je ontstond / dicht en zoek je nooit voltooide vorm // Verzet je tegen de letter.' Woorden beklemmen, moet verzet geboden worden. Tegelijk is het de manier waarop een kind zich los kan worstelen van de ouder: ‘Negeer imperatieven // Wie denkt een kind tot het zijne te maken / ziet niet hoe het kantelt en wint'.

Bovendien is dit een van de gedichten die zo treffend over vaderschap schrijven. Het eindigt immers met de regels: ‘Een kind woelt een vader om / tot nooit nog dezelfde man'. Elders schrijft Verbeke over de moed die het vaderschap vergt: ‘Dit is moed: je meest vertakte gestalte / aannemen als kon je niet meer / in één ruk / gerooid'. Hij maakt de alles veranderende wording van kind tot ouder zeer tastbaar.

Zijn er ook tekortkomingen? Geen die fel in het oog springen. Verbekes gebruik van interpunctie leek eerst wat raadselachtig, en ook na het kraken van de code zouden soms enkele komma's of punten extra het lezen vergemakkelijken, maar interpunctie is misschien als kleuren en smaken: er kan niet zinvol over getwist worden. Ook geeft een enkel gedicht een wat magere indruk, zoals ‘Vlek', dat ook op de cd staat. Is hier de cross-over belangrijker geweest dan de tekst? Misschien. Of dat erg is, is een vraag die irrelevant wordt als we de cd nog eens opzetten. Wij luisteren graag verder en zijn benieuwd naar nieuw werk.

 

Details Poëzie
Auteur: Reinout Verbeke
Copyright afbeeldingen: De Bezige Bij Antwerpen
Uitgever: De Bezige Bij Antwerpen
Jaar:
2011
Aantal pagina's:
53