Rachel Kushner, 'Club Mars'

Pageturner weet aandacht consistent vast te houden

Wenen, december 1908. Componist Arnold Schoenberg brengt een nieuw stuk op de planken, een strijkkwartet. Zijn vrouw woonde inmiddels terug in hun huis, na hem verlaten te hebben voor een jongere man. De jongen van haar affaire had net een paar weken ervoor zelfmoord gepleegd. Schoenberg zat duidelijk met wat issues en schreef deze van zich af in een van de eerste atonale stukken ooit. Hij werd bespuwd en bespot, de kritieken konden niet slechter zijn. Nu, meer dan honderd jaar later, wordt hij gezien als de grondlegger en meester van de atonaliteit. En het is uit dat stuk dat Rachel Kushner een quote haalt om voorin haar derde roman ‘Club Mars’ te laten prijken. Zou het op haar eigen boek slaan, of toch op de protagonist van het verhaal?

Het is alvast moeilijk voor te stellen dat dit werk negatief wordt onthaald. Vanaf de eerste pagina word je in het verhaal gezogen. Het is nagenoeg onmogelijk om het boek weg te leggen, ook voor mensen die niet van ‘Orange is the new black’ houden.

Romy Hall is een 29-jarige vrouw die twee keer levenslang plus zes jaar heeft gekregen. We volgen haar relaas vanuit een streng bewaakte vrouwengevangenis in Californië.  We stappen in haar leven tijdens ‘chain night’, waarin ze vastgeketend aan andere vrouwen in een busje wordt overgeplaatst naar een andere gevangenis. We weten nog niks over haar, behalve dat ze een vrij intelligente dame lijkt met een scherp observatievermogen.  Nuchter ook: ‘Want met dit soort mensen moest ik nu omgaan. Mensen die dachten dat alles een samenzwering van de wetenschap was.’ Het is niet moeilijk om sympathie te voelen voor Hall, waardoor je continu geïnteresseerd blijft in haar doen en laten.

Ondanks dat er duidelijk veel geweld voorkomt in de vrouwengevangenis, zo sterft op de eerste pagina’s een dame die een aantal uren op de grond van het busje blijft liggen zonder dat iemand gealarmeerd raakt, en bevalt een acht maanden zwangere vrouw omdat ze een zalf moet gebruiken die de bevalling opwekt (ze heeft tenslotte nog geen zwangerschapstest gedaan en dus is haar zwangerschap niet ‘bewezen’), is ‘Club Mars’ geenszins opgesteld als een gewelddadig boek. Noch als tranentrekker of om de vrouwen die daar zitten op te hemelen of te demoniseren. Zijdelings is een kritiek op ‘het systeem’ wel voelbaar, regelmatig worden de exorbitante straffen van de vrouwen benadrukt, maar echt politiek wordt het nergens. Toch had een sterkere politieke stance zeker niet misstaan en had zeer goed gepast bij het karakter van de protagonist.

Met elke alinea wordt er meer informatie prijsgegeven over Hall, en langzamerhand wordt duidelijk hoe haar levenspad er tot dusver heeft uitgezien en wat haar heeft bewogen of gedwongen om de keuze te maken waardoor ze nu in de gevangenis zit. De beschrijving van haar persona en haar leven is een vreemde mix van emotionele betrokkenheid en rationele observatie, van liefde en onbegrip, van eigen verantwoordelijkheid en de effecten van de plaats waar je wieg staat. ‘Club Mars’ biedt een ongelofelijk rijke en interessante, bijna journalistieke blik in het alledaagse leven in een vrouwengevangenis. Kushner weet met dit boek wederom een voortreffelijke prestatie neer te zetten, die in de originele taal vermoedelijk nog veel sterker is dan deze zeer knappe vertaling. Een absolute aanrader.

Details Fictie
Auteur: Rachel Kushner
Uitgeverij: Atlas Contact
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
366