Amos Oz, Plotseling diep in het woud

Een meesterlijk sprookje van Oz

Zegt de naam Amos Klausner je iets? Wellicht niet onmiddellijk, maar Amos Oz zal misschien wel ergens een belletje doen rinkelen. Toen Amos Klausner in een kibboets – een collectieve landbouwnederzetting in Israël – ging wonen, veranderde de Israëlische schrijver zijn achternaam in Oz. Oz, het Hebreeuwse woord voor kracht.

Met 'Een verhaal van liefde en duisternis', zijn vorige roman, leverde Amos Oz het ultieme bewijs van zijn literaire kracht. De in het boek beschreven zoektocht naar de reden waarom zijn moeder zelfmoord pleegde toen hij amper twaalf jaar oud was, wordt unaniem beschouwd als zijn magnum opus. Een gemakkelijk boek om te schrijven was het echter allerminst. Amos Oz beschreef het schrijfproces in interviews vaak als een nachtmerrie en vergeleek het zelfs met zwanger zijn van een dinosaurus. Dat de Israëliër nadien even toe was aan iets lichtere schrijfkost is dus niet meer dan normaal. Zijn nieuwste worp, 'Plotseling diep in het woud', is niet meer of minder dan een sprookje!

Het sprookje van Oz speelt zich af in een door bergen en donkere bossen ingesloten dorp aan het einde van de wereld. In het vervloekte dorp hangt een vreemde stilte en treurnis, net alsof er een banvloek over de vermaledijde inwoners rust. Niemand durft er openlijk praten over de hallucinante gebeurtenis die enkele generaties eerder plaatsvond.

Na een ijskoude winternacht waren plotseling alle dieren uit het dorp verdwenen. De jongste inwoners van het dorp hebben daardoor nooit echte dieren gezien en kunnen zich er enkel een voorstelling van maken dankzij hun onderwijzeres die de verdwenen dieren tekent en nabootst. De grote schuldige voor de verdwijning is naar verluidt de gevreesde berggeest Nehi die ’s nachts vanuit 'zijn zwarte kasteel aan de andere kant van de bergen en de bossen' naar het dorp komt om er door de straten te dwalen. Zodra het donker wordt, sluiten de inwoners zich dan ook onverbiddelijk op in hun huizen, terwijl de kinderen op het hart gedrukt wordt dat ze nooit het donkere woud mogen betreden.

Maja en Marti hebben echter genoeg van de geheimzinnigheid van de volwassenen en gaan op zoek naar het onheilspellende rijk van Nehi. Wat ze precies in het woud aantreffen, gaan wij hier natuurlijk niet verklappen, maar een verrassing van formaat is het wel. Hun ontdekking is zo verbluffend dat ze willens nillens de stilzwijgende afspraak van de dorpsbewoners zullen moeten verbreken: 'We zullen het aan iedereen moeten vertellen. Aan mijn moeder. Aan de ouderen. Aan jouw ouders. En dat zal niet eenvoudig voor ons zijn.'

De moraal van het verhaal is duidelijk: de twee kinderhelden kunnen hun dorp bevrijden van een vreselijk juk door te vertellen over hun belevenissen. Waarmee de pacifist Amos Oz meteen ook een sneer geeft aan alle oproerkraaiers in het Midden-Oosten. De weg naar vrede ligt niet in heroïek, fanatisme en bloedvergieten maar wel in een open dialoog tussen de strijdende partijen.

In normale omstandigheden zijn wij allergisch voor zo’n openlijk gemoraliseer, maar met de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten in het achterhoofd scharen we ons ditmaal volmondig achter Amos Oz. Te meer omdat hij met 'Plotseling diep in het woud' Goethes adagium 'in de beperking toont zich de meester' helemaal in de praktijk heeft gebracht. Zijn flinterdun boekje bevat een wonderlijk sprookje met weerhaakjes dat ons meevoert naar een wereld die mijlenver van de onze verwijderd is, maar tegelijkertijd ook heel dichtbij is. Hopelijk wordt de moedige boodschap van vredesduif Amoz Oz opgemerkt door de haviken van het Midden-Oosten.

Details Fictie
Originele titel:
Pitom beomek hajaär
Auteur: Amos Oz
Vertaler: Hilde Pach
Uitgever: De Bezige Bij
Jaar:
2006
Aantal pagina's:
142