Piet Boyens, 'De nieuwe morgen'

Het bekende herontdekken

In het Mudel te Deinze loopt tot 27 januari de tentoonstelling 'De nieuwe morgen'. Zestig werken tonen hoe het impressionisme, symbolisme en expressionisme hun weg vonden in de plastische taal van Belgische schilders. Gust De Smet, Frits Van den Berghe, Constant Permeke: het zijn namen die we denken te kennen. Dit boek vormt de neerslag van de expositie.

Merkwaardig genoeg wordt Emile Claus soms makkelijkheidshalve omschreven als iemand die "slechts" impressionistische principes toepaste. Een soort van reductionisme waar deze publicatie hopelijk een einde maakt. Zo dachten we bij zijn 'Margrieten' uit 1897 aan Edward Hopper in de jaren vijftig van de twintigste eeuw. Boyens noteert dat de koerswending van 1890 de aandacht bij Claus verlegde van de menselijke figuur naar het landschap, maar wij merken ook op hoe de contouren van de gezichten steeds anoniemer en inwisselbaar worden. Of de mens nu in een kantoor in het New York van Hopper 's nachts aan het werk is of de was ophangt in het Astene van Claus: de eenzaamheid is constant.

Boyens toont zich een auteur met een vlotte pen, die de verschillende kunststromingen kort maar duidelijk uit de doeken doet. Maar hij zoekt vooral kruisverbanden. Zo plaatst hij Valerius de Saedeleers' 'Oude boomgaard in de winter' uit 1925 naast Pieter Bruegels 'Jagers in de sneeuw' uit 1565. Of confronteert hij Frits Van den Berghes 'Landschap in Deurle' uit 1923 met 'Bezield landschap' van tijdgenoot Fernand Léger. Schilderijen gaan leven in het hoofd van de kijker door verbanden te leggen en dit werk vormt daarvan een illustratie.

Behalve de eerder aangehaalde bekende voorbeelden, haalt hij tevens schilderijen aan die aan een herwaardering toe zijn. We denken bijvoorbeeld aan Floris Jespers' 'Marc groet 's morgens de dingen' uit 1928. Boyens schrijft:

'Zo reikt de Antwerpse kunstenaar met picturale instrumenten naar het moment van onschuld, argeloosheid en verwondering dat het gelijknamige gedicht van Paul Van Ostaijen zo'n doorslaand elan verleent.'

Dit werk nodigt uit tot kijken, lezen, reflecteren en vooral herontdekken. Meestal plaats je een catalogus bij thuiskomst achteloos in de boekenkast, maar hier wil je naar teruggrijpen om je kijkervaring aan te scherpen.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Lannoo
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
269