Philippe Van Parijs, 'Belgium: een utopie voor onze tijd'

Een koel hoofd

Een zestal jaar terug opperde Van Parijs het idee om elke zondag een picknick te houden op de Brusselse Anspachlaan. Destijds een utopische gedachte, nu een realiteit. Logischerwijs bracht het initiatief de nodige tegenwind met zich mee. Maar waar discussie is, heerst democratie.

Onze natiestaat is vanaf de oprichting in 1830 tevens een onderwerp van de nodige twistgesprekken. In 'Belgium: een utopie voor onze tijd' grijpt Van Parijs onder andere terug naar Jules Destrée. Destrée, die we anno 2018 vooral kennen als de man van de uitspraak 'Sire, il n'ya pas de Belges'. Die kreet maakte deel uit van een groter discours, maar zoals wel vaker het geval is, bleef enkel de catchphrase hangen.

Destrée was gekant tegen een verplichte integrale tweetaligheid en stelde dat ze zou leiden 'naar de splitsing van de twee volkeren in plaats van ze dichter bij elkaar te brengen.' Diezelfde geest is terug te vinden in Van Parijs' betoog. Hij is geen ideologische messenslijper, maar een pragmaticus die zich bedient van argumenten in plaats van emoties. Wanneer je vertrekt vanuit de premisse dat de volwassenheid van een politieke denker afhangt van de mate waarin hij zich kan loskoppelen van symbolen, dan is Van Parijs uiterst matuur.

Hij breekt een lans voor het hanteren van de Engelse taal in de conversatie tussen Frans- en Nederlandstalige Belgen, toont zich sceptisch ten aanzien van de directe democratie via het referendum en werkt een valabel alternatief uit voor de transferproblematiek. Nergens blaast hij hoog van de toren, nergens stelt hij zijn oplossingen voor als definitieve antwoorden. Het zijn mogelijke oplossingen voor de problemen waarmee iedere natiestaat na verloop van tijd kampt.

Toen de humanist Thomas More in de zestiende eeuw 'Utopia' wou publiceren, waren zijn ideeën te gewaagd voor het Engeland van die tijd. Dankzij de tussenkomst van Erasmus kon zijn boek toch gedrukt worden bij Dirk Martens te Leuven. In zijn proloog probeert Van Parijs dan ook de geest van 'Utopia' te vertalen naar vandaag:

'We moeten ons ook eerder baseren op empirische hypotheses die nog niet helemaal realistisch zijn, dan op zogenaamde zekerheden die dat al niet meer zijn.'

Wie behoefte heeft aan een realistische reflectie over het land waarin we leven en die een broertje dood heeft aan de zoveelste België-boutade, zal dit boek genegen zijn. Constructief, leesbaar en bevattelijk.