Peter Mertens, 'Graailand'

Er is wel een alternatief

De voorbije maanden werden we geregeld om de oren geslagen met verhalen over politici die in allerhande intercommunales en comités zetelen en daar royale zitpenningen voor opstrijken, zelfs zonder op die adviesraden aanwezig te zijn. “Wij wisten al dat het boek een bestseller was. Maar wie had gedacht dat er zo snel een verfilming zou komen, elke avond op tv?” zei PVDA-volksvertegenwoordiger Raoul Hedebouw hierover. En inderdaad, nog voor het uitbreken van al die schandalen stonden gelijkaardige voorvallen al netjes opgelijst en uitgelegd in ‘Graailand’ van PVDA-voorzitter Peter Mertens.

Vooral het tweede hoofdstuk, getiteld De Kaste, legt de vinger op de wonde van deze problematiek. We maken kennis met “gulzige politieke mandarijnen” en botsen op “schaamteloze zelfbediening, tollende draaideuren en hopeloze wereldvreemdheid.” Terwijl de politieke elite ons vertelt dat we met z’n allen boven onze stand leven en onvermijdelijk zullen moeten inleveren op ons loon, dat we tevreden zullen moeten zijn met minder publieke voorzieningen tegen een hogere kostprijs, en dat we langer zullen moeten werken voor minder pensioen, worden zij gul betaald met belastinggeld, kunnen ze gratis gebruikmaken van het openbaar vervoer, en laten ze de pensioenregeling voor parlementsleden bij het oude.

Of wat moeten we ervan denken dat Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie tijdens de bankencrisis, na zijn mandaat doodleuk aan de slag ging bij Goldman Sachs, de investeringsbank die nota bene mee aan de wieg stond van de crisis? Of van het feit dat ECB-voorzitter Draghi de omgekeerde beweging maakte? De politiek en het bedrijfsleven zijn communicerende vaten, en Mertens duidt de graaiers aan en wijst ze terecht.

Een kleine opmerking is hier op zijn plaats: hoewel de nadruk op personen ervoor zorgt dat de schandelijke situatie voor het gros van de lezers makkelijker behapbaar wordt, houdt deze gang van zaken evenwel het gevaar in dat men de structuren die deze graaicultuur faciliteren uit het oog verliest. Hietdoor kunnen de politieke tegenstanders de PVDA van populisme betichten. In het vervolg van het boek laat Mertens deze werkwijze echter achterwege, waardoor het enige punt van kritiek dat wij konden bedenken grotendeels teniet wordt gedaan.

Naast populisten worden de PVDA’ers er geregeld van beschuldigd communisten te zijn. Wie het boek leest, zal vergeefs op zoek moeten gaan naar programmapunten die de dictatuur van het proletariaat of de nationalisering van de productiemiddelen beogen of naar uitspraken die Stalin en Mao verheerlijken. Wie Mertens’ voorstellen – een einde maken aan de flagrante belastingongelijkheid, het Europese austeriteitsbeleid stopzetten en in de plaats hiervan zorgen voor investeringen in de reële economie, geen flexibilisering maar een herwaardering van de arbeid – naast de oprichtingsakte van de Belgische sociaaldemocraten legt, zal niet anders kunnen dan vaststellen dat ze hier nagenoeg volledig bij aansluiten. Geen communisten dus, maar authentiek links.

‘Graailand’ is een boek geworden dat grossiert in goed onderbouwde analyses die geconcretiseerd worden in de vele anekdotes van de mensen die de nadelen van het systeem aan den lijve ondervinden. Een boek dat probeert om de verontwaardiging over de huidige stand van zaken om te buigen naar hoop op een betere toekomst. Een boek voor mensen die weigeren om mee te draaien in de misselijkmakende mallemolen van de hedendaagse maatschappij en op zoek zijn naar een alternatief.

Details Non-fictie
Auteur: Peter Mertens
Uitgeverij: EPO
Jaar:
2016
Aantal pagina's:
403