Peter J.H. Pauwels, 'Als een fonkelende spiegel'

Kunst aan de oevers van de Leie

Over de betoverende kracht van de Leie op kunstenaars, schrijvers en dichters zijn de afgelopen jaren al heel wat boeken en publicaties allerhande verschenen. Grote namen als Karel Van de Woestijne, Stijn Streuvels en Richard Minne beschreven met lenige pen hoe ze in de ban waren van de rivier. Ze vertoefden dan ook geregeld in het gezelschap van kunstenaars die vanuit hun woning of atelier oog in oog stonden met 'The golden river'. Over dit alles schrijft Peter Pauwels - na eerdere publicaties over Albert Saverys, Marthe Donas en Jozef Cantré - nu uitvoerig in 'Als een fonkelende spiegel'.

Al bij de aanvang van dit fraaie kunstboek, waarvan de titel afkomstig is uit een gedicht van Karel Van de Woestijne, laat de auteur er geen twijfel over bestaan dat kunst die aan de oevers van de Leie ontstond - ontdaan van het epitheton Vlaams - naadloos aansloot bij internationale stromingen als impressionisme, neo-impressionisme, symbolisme en latere vormen als expressionisme en kubisme.

Niet voor niets werd Emile Claus fel gewaardeerd in Frankrijk, was er lof voor het werk van Gust De Smet en Frits Van den Berghe in Nederland, of hingen hun schilderijen naast die van Gustav Klimt, Modigliani, Fernand Léger en Marc Chagall.

Grote aandacht gaat terecht uit naar Emile Claus - de paus van het luminisme genoemd - die duidelijk Frans was geïnspireerd, maar toch met beide voeten in een lange Vlaamse traditie stond. Zijn ruime kijk op mensen en dingen was bovendien ontegenzeglijk beïnvloed door zijn contacten met Cyriel Buysse, Emmanuel De Bom, Camille Lemonnier, Emile Verhaeren en Henry van de Velde.

Dat de Eerste Wereldoorlog voor grote ontreddering zorgde bij de Leie-schilders in Sint-Martens-Latem is niet aan de aandacht van Peter Pauwels ontsnapt. Zo wijst hij erop dat een groot deel van hen een onderkomen vond in het Verenigd Koninkrijk. Gust De Smet en Van den Berghe vluchtten daarentegen naar Nederland waar ze in kunstkringen werden geïntroduceerd. Beeldhouwer George Minne verging het anders.

'Minne geraakte volledig geïsoleerd in zijn eigen wereld. Door gebrek aan materiaal om te beeldhouwen zette hij zich aan het tekenen.'

Behalve verhelderende bijdragen over deze kunstenaars en anderen als Albert Saverys, Servaes, Valerius De Saedeleer, Xavier en César De Cock, Leon De Smet, Hubert Malfait en anderen belicht Peter Pauwels eveneens het belang van Paul-Gustave Van Hecke, die indertijd samen met zijn echtgenote Norine de galerij L'Epoque exploiteerde, en bij wie heel wat kunstenaars over de vloer kwamen.

'Als een fonkelende spiegel' is een lezenswaardig boek, voorzien van talloze literaire citaten en quotes uit brieven, over inmiddels grotendeels legendarisch geworden Leie-schilders die met Sint-Martens-Latem worden geassocieerd. Het is nu vooral uitkijken naar nieuwe studies van kunsthistoricus Peter Pauwels waarin hij het gedetailleerd wil hebben over de internationale contacten en netwerken die de twee Latemse groepen zo bekend hebben gemaakt.

Details Non-fictie
Uitgeverij: Galerie Oscar De Vos
Jaar:
2019
Aantal pagina's:
319