Paul Auster, 'Orakelnacht'

In de ban van

Zo’n zes jaar geleden werden we onder lichte academische dwang aangemaand om "Moon Palace" van Paul Auster te lezen. Een hele nieuwe wereld ging voor ons open: een fascinerende wereld van postmodernisme, toevalligheden, gelaagde plots en beklijvende verhalen. Ook in zijn nieuwste roman "Orakelnacht" wijkt hij niet af van zijn vertrouwde formule.
Zoals wel vaker in Auster-boeken is het hoofdpersonage een schrijver en komt deze door dom toeval in de meest vreemde situaties terecht. In "Orakelnacht" herstelt auteur Sidney Orr van een zware ziekte die hij maar net overleefde. Tijdens één van zijn dagelijkse revalidatiewandelingen stapt hij een klein papierwinkeltje, Paper Palace, binnen. Om een onverklaarbare reden wordt hij aangetrokken door een blauw notitieboekje met harde kaft uit Portugal. Eens thuis begint hij er als een bezetene in te schrijven, de inspiratie spuit er uit als nooit tevoren. Vanaf dan is Sidney in de ban van het blauwe schriftje, alsof er een soort mysterieuze aantrekkingskracht of magie van uitgaat. Voortdurend zitten zijn gedachten bij het broedend verhaal over de jonge redacteur Nick en een manuscript dat “Orakelnacht” heet. Nicks verhaal is eigenlijk een bewerking van de Flitcraft-episode uit "The Maltese Falcon" van Dashiell Hammett. Net als Flitcraft wordt Nick op een haartje na niet vermorzeld door iets dat uit de lucht valt. Helemaal in de war door deze bijna-dood-ervaring, beslist hij zijn huidig leven te laten voor wat het is en vertrekt hij zonder omkijken naar Kansas City: tabula rasa.
Ooit had Sidney met zijn vriend en collega John Trause gefantaseerd om deze passage verder uit te werken, nu lijkt het hem eindelijk te lukken dankzij het notitieboekje. Maar Trause kent de schriftjes en waarschuwt: "Die notitieboekjes zijn erg vriendelijk, maar ze kunnen ook wreed zijn en je moet oppassen dat je er niet in verdwaalt."
Elk puzzelstukje van het verhaal, hoe Sidney zijn verhaal structureert, vanwaar hij zijn inspiratie haalt, hoe de personages groeien… Alles legt hij als plichtsbewuste verteller nauwgezet aan de lezer uit, zelfs met bladzijden lange voetnoten. Maar ook het verhaal zelf wordt door Sidney met zoveel overgave verteld, dat we haast vergeten dat dit maar het verhaal-in-het-verhaal is. Want ondertussen belandt ook zijn eigen leven in een vreemde stroomversnelling. Fictie en realiteit (zowel die van Sidney als die van Nick, en zelfs die van Auster) lopen door elkaar en het verhaal-in-het-verhaal beïnvloedt het eigenlijke verhaal en omgekeerd...
Als een doorwinterde postmodernist goochelt Auster met mise-en-abîmes (verhaal-in-het-verhaal), met feiten en fictie, met toeval en lotspelingen, met mysterieuze gebeurtenissen, met onzekerheden… Austers kolkende vertelkracht sleurt je vanaf de allereerste bladzijde mee in zijn heerlijk complexe en razend boeiende universum. "Orakelnacht" is een absoluut meesterwerk. En dan nu als de gesmeerde bliksem naar de boekhandel!

Details Fictie
Originele titel:
Oracle night
Auteur: Paul Auster
Vertaling: Ton Heuvelmans
Uitgever: Arbeiderspers
Jaar:
2003