Cis Schiltmans, Partners in autisme - Relaas van (on)gewone relaties

Net als een blinde denkt hij dat ook ik niet kan zien

Psychologische non-fictie op Cutting Edge, het is niet vaak gezien. En waarom eigenlijk niet? Waarom zouden "Feeling" en "Goed Gevoel" het alleenrecht hebben op boeken als “Partners in autisme”, een getuigenissenboek rond stellen waarvan één of beide partners een vorm van autisme vertonen? Lifestyle in een hip format als het onze, lieve lezer, is dat niet het beste van twee werelden?
In dit boek is lifestyle dan ook geen licht woord. Levensstijl valt of staat met consensus en afspraken, relaties hangen aaneen in dubbele bodems en wankel evenwicht. Met al die sous-entendus en dat flirt- en versiergedoe is het voor Jan en Mie Modaal al koorddansen, maar iemand met autisme ziet de menselijke paardans als een doolhof en een onbegrijpelijke worsteling.
Auteur Cis Schiltmans is zelf actief in de Vlaamse Vereniging Autisme en kent de problematiek door en door. Ze leidt de getuigenissen uitgebreid en vakkundig in met een respectvolle en leesbare snelgids tot autisme. Een slotinterview met een gespecialiseerd geneticus/ psychiater geeft afsluitend nog een paar pagina’s feiten mee.
Maar die omkadering is terecht bijzaak. Het gros van het boek bestaat uit heel verteerbare lectuur; stellen die over hun relatie praten. Hun gesprek wordt weergegeven als een toneeltekst, in dialoogvorm. Op het einde van elk hoofdstuk maken de stellen elk een lijstje op van do’s en don’ts – soms nuttig, soms ronduit grappig. Het is een mooi format, dat ruimte laat om de letterlijke, maar ook de onderhuids spelende dialoog te vatten, de kleine kibbelmomenten en pijnpuntjes.
Als kleine ademende brokjes leven leest het boek dan ook, met vaak heel treffende uitspraken. Ook een niet getroffen buitenstaander fascineert het om deze stellen te zien worstelen om mekaar te begrijpen – en de een slaagt daar al beter in dan de andere. Hoe de niet-autistische partner ontdekt wat die “vreemde” gedragingen van de ander verklaart. Hoe (onterecht verrassend) ver veel mensen met autisme het schoppen – en hoe die geslaagde sociale status het moeilijker maakt hun probleem te onderkennen.
Polarisering tussen de “normale” en “autistische” visie is er zelden. Integendeel: persoonlijkheid en eigenschappen als koppigheid, begrip, vertrouwen of bitterheid blijken sterker door te wegen dan die vage term “autisme”. Recht tegenover het stel dat elkaar graag ziet, maar op de rand van scheiden staat, staan anderen die autisme hebben weten in te bedden in hun leven, zodat de niet-autistische partner de moeilijkheden van de ander ondervangt – en omgekeerd. En hoe ontroerend, als Marianne uitlegt dat zij André op sociaal vlak leidt, maar dat hij haar gevoelens dan weer zo scherp analyseert. Ach, welja, noem Uw Reporters maar watjes.
Maar het mag gezegd worden: zonder te vervallen in topzware vakliteratuur geeft dit boek veel te verstaan. Bovendien is de aanpak even psychologisch toegankelijk en voyeuristisch als een Jambersreportage, maar dan met de respectvolle, gedegen omkadering die van pakweg Canvas te verwachten is. Nuance in een wereld vol reality shows, het is als een teug water na een drinkgelag. Oftewel: de wereld zoals hij werkelijk is. En dat blijkt wel iets te hebben van een heerlijk genietbare soap, lieve lezer.

Details Non-fictie
Auteur: Cis Schiltmans
Uitgever: EPO
Jaar:
2006
Aantal pagina's:
216