Paolo Giordano, 'Het zwart en het zilver'

Mooi, subtiel en... een beetje saai

Signora A. gaat dood. Daar verklappen we geen geheimen mee. Dat de huishoudster annex kinderjuf ziek wordt en na haar overlijden een ontredderd gezin achterlaat is tegelijkertijd het begin en het einde van ‘Het zwart en het zilver’ van Paolo Giordano. Geen plotverhaal dus, alhoewel we uiteindelijk wel het antwoord kregen op de vraag die al van bij hoofdstuk één door ons hoofd spookte. Waarvoor staat de ‘A’ in Signora A.?

Signora A. treedt aanvankelijk in dienst bij Nora en haar man als hulp in de huishouding. De jonge interieurarchitecte, zwanger van haar eerste kind, trekt het niet meer. De druk van haar job en de organisatie van de dagelijkse was en plas worden haar te veel. Medische complicaties kluisteren haar aan bed. Nora bevalt van Emanuele, en Signora A. blijft bij het gezin. Al snel blijkt hoe groot haar invloed is bij het opgroeien van de jongen. Niet alleen bij hem trouwens, ook Nora en de man des huizes zijn volledig van haar afhankelijk. Of hoeveel, weliswaar discreet uitgeoefende invloed de vrouw heeft op een gezin en het functioneren ervan.

‘Het zwart en het zilver’ gaat natuurlijk over meer dan enkel het praktische invullen van rollen en patronen in een gezin. Achterliggend gegeven is de eenzaamheid van de personages, een thema dat ook al aan bod kwam in ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’. Het gaat over hoe omgaan met verlies en hoe mensen samen ook alleen kunnen zijn. Het verschil tussen de verschillende karakters brengt ons bij de titel van het verhaal. Zwart en zilver zijn de levenssappen van respectievelijk de man en Nora. Hij is het melancholische type met ‘het kleverige sap, een stroom teer’, die door zijn lymfatisch systeem stroomt. Haar levenssap ‘is vloeibaar zilver’, het is licht en zo helder dat het bijna weerkaatst. Volgens haar man  - het ik-perspectief die het verhaal vertelt -  is Nora sterk. Daarin moeten we hem tegenspreken. Wij zagen weliswaar een vrouw die compleet anders in het leven staat dan haar echtgenoot, maar sterk? Onze definitie is anders. De bevestiging van de theorie van Galenus, dat de levenssappen van verschillende mensen nooit in elkaar vloeien, liet ons bovendien achter met een ongemakkelijk gevoel.

Het schetst meteen de hele sfeer in het boek. Weemoed en tristesse zijn doorheen alle 157 pagina’s van het boek geweven. Subtiel, ook op vlak van schrijfstijl, maar na verloop van tijd ook ietwat vervelend. We wilden die twee jonge ouders, en zelfs dat ideale kereltje dat hun zoon is, stevig bij de schouders pakken en door elkaar schudden. Of dat hadden we op zijn minst van Signora A. verwacht. Constant die drie bloedzuigers aan haar lijf, dat moet haar toch ook wel eens teveel geworden zijn?

‘Met Signora A. erbij was er ten minste altijd één ding dat de boel in evenwicht kon brengen.’ En ja, het gezin valt in een diep gat wanneer hun ‘Babette’ (koosnaam van Signora A., verwijzend naar de kookkunsten van de kokkin in ‘Babettes feast’) sterft. Maar neen, ons evenwicht werd op geen enkel ogenblik verstoord. Daarvoor had ergens, tussen alle subtiliteit door, wel eens de spreekwoordelijke bom mogen ontploffen.

Details Fictie
Uitgeverij: De Bezige Bij, Amsterdam
Jaar:
2014
Aantal pagina's:
157