Othman El Hammouchi, 'Lastige waarheden'

Slordige pedanterie in een conservatief jasje

Het is allicht irrelevant om over de leeftijd van bepaalde auteurs te spreken, maar om op je negentiende een boek op niveau uit te geven verdient toch wel een pluim. Othman El Hammouchi, ‘conservatief’, schotelt in hoogdravend tempo en dito vocabulaire ‘Lastige waarheden’ voor die de 'knoop in de westerse ziel moeten ontwarren'. Hij voelt zich sterk genoeg om oplossingen voor problemen binnen de thema’s geloof, onderwijs, God en de moslimgemeenschap aan te bieden en dat in minder dan 200 pagina’s. Van grootheidswaanzin is niemand kleiner geworden zeker?

Eigenlijk beschrijft een van de woorden op de eerste pagina het ganse boek: pedanterie. Pedant, maar gedurfd en zeker op niveau.

El Hammouchi maakt het de lezer niet eenvoudig: zowel zijn archaïsche woordgebruik als wel een groot gebrek aan coherentie zorgen ervoor dat het boek vooral warrig overkomt. Het getuigt van een (jeugdige?) onrealistische inschatting om zulke grote thema’s binnen zo een klein bestek te willen behandelen, als dat überhaupt al mogelijk is. El Hammouchi weidt regelmatig uit over zaken die slechts zijdelings met het onderwerp te maken hebben en stipt meer kernachtige onderwerpen enkel lichtjes aan. 

Zo doet hij in het eerste hoofdstuk, dat van de falende want niet-intellectuele moslimgemeenschap, een vrij uitgebreide aanval op de westerse filosofie, gaat in op het begrip ‘identiteit’ wat voor hem aan de basis ligt van (de teloorgang van) de (moslim)gemeenschap, en begint pas een twintigtal pagina’s voor het einde van het hoofdstuk over hetgeen waar de titel naar verwijst. 

Hij blijft echter nogal in het vage hangen van wat identiteit nu feitelijk is, behalve een ‘tikkende tijdbom’ en hoe zich dit verhoudt tot een gemeenschap. In zekere zin heeft hij gelijk, want het vormen van een (groeps)identiteit is van cruciaal belang voor het functioneren van die groep, maar in plaats van aan grote-filosofen-namedropping te doen, had hij dit beter kunnen onderbouwen met sterke sociologische werken die zijn relaas hadden kunnen ondersteunen.

Ook zijn hoofdstuk over onderwijs blijft eerder in het algemene hangen. Het is wel duidelijk dat El Hammouchi vindt dat het onderwijs maar niks is, een archaïsche kennisfabriek, maar goede oplossingen draagt hij niet aan. Waar hij ook niet over te spreken is, is bijvoorbeeld de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, toch een niet te geringschatten verdienste van de afgelopen decennia. Staten, dat zijn instituten die enkel op winstbejag uit zijn zonder morele verantwoordelijkheid. Oorlog is daarin geoorloofd. De hoofddoek is goed en het (waarde)verschil tussen mannen en vrouwen is iets wat men nu eenmaal te accepteren heeft. 

Helemaal lachwekkend zijn de momenten waarop hij met een ongepaste arrogantie aangeeft dat zijn ‘waarheden’ geen onderbouwing nodig hebben en mensen die dat wel hebben, last hebben van een ‘betreurenswaardige manifestatie van het prevalente materialisme’. Met andere woorden, iedereen die hem niet gelooft, is een debiel. Allemaal cultuurmarxisten, ongetwijfeld. Want, ondanks dat hij een duidelijke definitie achterwege laat, duidt El Hammouchi hen aan als de echte booswichten.

‘Lastige waarheden’ getuigt van een absoluut intellectualisme, maar niet van een realistisch wereldbeeld noch van een gedetailleerde en georganiseerde geest. In dat opzicht is zijn leeftijd wél relevant: het brein is pas op zijn vijfentwintigste volledig ontwikkeld, en dat is dus iets waar El Hammouchi nog niet prat op kan gaan. Maar zeker extra credits voor moed en een totaal gebrek aan bescheidenheid.

Details Non-fictie
Auteur: Othman El Hammouchi
Uitgeverij: Polis
Jaar:
2018
Aantal pagina's:
187