Paul Verhaeghen, Omega minor

Verhaeghen for president!

In de Verenigde Staten, Paul Verhaeghens huidige uitvalbasis, hebben ze dikke pech dat zijn boeken voorlopig enkel in het Nederlands verschijnen. Ze misten met “Lichtenberg” al zijn opwindende debuut en nu moeten ze het ook zonder “Omega minor” stellen, een gedurfde turf van dik zeshonderd bladzijden en een onwaarschijnlijk goede roman. The unlucky bastards.
“Omega minor” is een ambitieuze caleidoscopische vertelling over de twintigste eeuw, bevolkt door romanpersonages van vlees en bloed en zónder de eenduidigheid die een dergelijk epos dikwijls duidelijk moreel positioneert. Bij Verhaeghen worden de dode Joden in de trein naar Auschwitz gewoon gebruikt als zachte zitbank en zet het hoofdpersonage zijn morele bezwaren graag opzij ten voordele van een snelle wip met een collaborerende ex-huisgenote. Zo hoort het ook: niets vervelender dan al die correcte getuigenisromans.
De aantrekkingskracht van “Omega minor” resulteert vooral uit de weergaloze fijnmazigheid van het web dat Verhaeghen rond het hoofdpersonage weeft. De jonge Paul Andermans is zelf de spil van het verhaal dat hij optekent uit de mond van iemand die de holocaust overleefde. Geheugens gevuld met wereldoorlog en koude oorlog zwerven van Los Alamos tot Berlijn, terwijl flirtende studenten de onkenbaarheid van het heelal doorgronden en de mogelijkheden van de atoombom ontdekken. Ergens godvergeten waakt de Engel Metatron over dit alles. Andermans blijkt zich in Potsdam op het punt te bevinden waar alle verhaallijnen samenkomen.
Elk hoofdstuk van het boek leest als een elementair deeltje van een grandioos verhaal, is geniaal gestileerd en perfect in compositie gehouden. “Omega minor” is een constante aanslag op de zinnen, een bruisbal in een stampvolle kuip lettersoep, uitmondend in een waanzinnige finale van maar liefst honderdtwintig bladzijden (het deel “Sattva” en daarin vooral het bloedstollende hoofdstuk “Omega”). Misschien dat ik na herlezing ooit zal weten waarmee Paul Verhaeghen mij geraakt heeft; voorlopig hou ik het op een woeste literaire uppercut. Een meesterwerk.

Details Fictie
Auteur: Paul Verhaeghen
Uitgever: Meulenhoff/Manteau
Jaar:
2004